( 856 ) اين قياس براى اثبات نتايج شكل دوم و سوم به كار برده مىشود و چگونگى اجراء آن ضمن شمارههاى 661 و 712 با ذكر مثال بيان شد .
( 857 ) مثال به كار بردن ضد مطلوب چنان است كه اگر مطلوب ما اين قضيه باشد كه هيچ انسانى سنگ نيست قياس مستقيم چنين تشكيل مىشود : هر انسانى حساس است ، و هيچ سنگى حساس نيست . نتيجه ميدهد : هيچ انسانى سنگ نيست .
اين قياس را اگر بخواهيم تبديل بقياس عكس نمائيم ميتوانيم ضد نتيجه را به كار برده و بگوئيم : همهء انسانها سنگ هستند ، و هيچ سنگى حساس نيست . نتيجه ميدهد : هيچ انسانى حساس نيست ، و اين قضيه ضد صغراى اصل است .
( 858 ) قياس عكس در مجادله براى جلوگيرى از قياس طرف محاوره به كار ميرود .
قياس دور
( 859 ) قياس دور قياسى است كه از تركيب نتيجهء قياس با عكس يكى از دو مقدمه ، مقدمهء ديگر را نتيجه دهد به اين ترتيب كه اگر نتيجه را با عكس كبرى ضميمه نمايند صغرى حاصل مىشود و اگر نتيجه را با عكس صغرى تركيب كنند كبرى را نتيجه ميدهد .