( نتيجه ميدهد ) : هرگاه خورشيد در حال انجلا برآمده باشد ستارگان پوشيده خواهند بود .
موارد ديگر استعمال قياس خلف
( 853 ) دليل خلف همچنانكه براى اثبات اصل قضايا از طريق ابطال نقيض به كار ميرود گاهى از طريق اثبات لوازم قضايا از قبيل عكس و عكس نقيض و لوازم ديگر نيز به كار مىآيد ، در اين صورت بجاى نقيض مطلوب نقيض عكس يا لازم ديگر مطلوبرا در قياس به كار ميبريم .
تبديل قياس خلف بقياس مستقيم
( 854 ) هرگاه بخواهيم نتيجهء قياس خلف را بطريق قياس مستقيم ثابت نمائيم نتيجهء محال يعنى نتيجهء قياس اقترانى را با كبراى همان قياس اقترانى كه قضيه مسلّمه است تركيب نموده و با رعايت اينكه شرايط كدام شكل در آن موجود است بيكى از اشكال درمىآورند و مطلوبرا نتيجه ميدهد .
در مثال گذشته كه مطلوب اين بود : هيچ انسانى سنگ نيست قياس خلف را به اين طريق بقياس مستقيم تبديل ميكنيم .
( صغرى كه نقيض قضيهء محال است ) : هيچ انسانى جماد نيست
( كبرى كه قضيه مسلّمه است ) : هر سنگى جماد است .
( نتيجه ميدهد ) : هيچ انسانى سنگ نيست ؛ و اين اصل مطلوب است .