تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 551

مساهمون:

ص٥٥١
قضيه حمليه كه كبراى قياس اقترانى است بايستى متفق عليه و مسلم باشد و اين قضيه با نقيض مطلوب اقتران حاصل مينمايد . ( 848 ) نتيجهء اين قياس قضيه متصله‌اى خواهد بود كه مقدمش مقدم صغرى و تاليش نتيجهء اقتران شرطيهء مزبور با نقيض قضيه متفق عليه است . ( 849 ) در قياس خلف بايستى دو قضيهء مسلم و متفق عليه وجود داشته باشد كه يكى كبراى اقترانى و ديگرى جزء دوم قياس استثنائى واقع گردد .

قسمت دوم دليل خلف

( 850 ) مقدمه دومش ، قياس استثنائى مىباشد كه جزء اول آن نتيجهء قياس اول است و در جزء دوم نقيض تالى استثناء مىشود و نقيض تالى نقيض قضيه متفق عليه مىباشد و نقيض مقدم را نتيجه ميدهد و آن تصور بطلان مطلوب است و نتيجه‌اش حقانيت خود مطلوب خواهد بود . مثال ميخواهيم ثابت كنيم كه هيچ انسانى سنگ نيست ، اجزاء قياس خلف از اين قرار است : ( جزء اول كه قياس اقترانى است ) : هرگاه اين قضيه كاذب باشد كه هيچ انسانى سنگ نيست ، البته صادق خواهد بود كه بعضى از انسانها سنگ هستند ( صغراى قياس ) هرسنگى جماد است ( يكى از دو قضيه متفق عليه و كبراى قياس »