تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 319

مساهمون:

ص٣١٩

موجهات مركبه

( 355 ) قضاياى موجهه‌ايكه تاكنون ذكر شد بسايط بودند و گاهى يكى از جهت‌ها را قيد ديگرى قرار داده و آنها را با يكديگر تركيب ميكنند . قضايائيرا كه مشتمل بر جهات تركيبى ميباشند مركّبات از موجهات مينامند . ( 356 ) تركيب ممكن است بصورتهاى بسيارى به عمل آيد و بيشتر قضايا را ميتوان قيد ديگرى قرار داده و نقيض هرقضيهء اخصى را ميتوان قيد اعم نمود . مثلا ضروريه ذاتيه ممكن است به لا ضرورت ازليه و مشروطهء عامه به لا ضرورت ذاتيه مقيد گردند و از اين قبيل صور بسيارى براى تركيب قابل تصور است . اما آنچه مشهور است و در كتب منطق ذكر شده هفت قضيه است كه پنج شماره از آنها را به قيد لا دوام ذاتى و دو قضيه را به لا ضرورت ذاتيه مقيد نموده‌اند . لا دوام ذاتى نقيض دائمهء مطلقه و لا ضرورت ذاتيه نقيض ضروريهء ذاتيه ميباشند . ( 357 ) قضايائيكه به قيد لا دوام مقيد ميگردند عبارتند از : مشروطهء عامه . عرفيه عامه . وقتيهء مطلقه . منتشرهء مطلقه . و مطلقهء عامه .