تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 224

مساهمون:

ص٢٢٤

رسم تام

( 113 ) رسم تام آنست كه علاوه بر آنكه موجب شناسائى و تمييز يافتن افراد ماهيت از افراد ماهيت‌هاى ديگر مىشود اجزاء مشتركه ماهيت نيز با آن تصور مىشود . زيرا رسم تام مشتمل بر جنس قريب است كه دلالت بر تمام مشتركات ذاتى مىكند و نيز مشتمل بر خاصه است كه افراد را بواسطهء آگهى يافتن بصفات مختصه ممتاز و مشخص مينمايد .

رسم ناقص

( 114 ) رسم ناقص معرّفى است كه تنها موجب ممتاز گرديدن افراد ماهيت از افراد بيگانه ميگردد و اجزاء مشتركهء ذاتى يا اصلا تصور نميشود و يا موجب تصور قسمتى از ذاتيات مىشود . زيرا رسم ناقص مشتمل بر جنس قريب نيست - گاهى هم تا به حدى از نقص ميرسد كه تمييز كامل هم از آن حاصل نميشود و آن در جائيستكه اعم يا اخص از مجهول بوده باشد .

اجزاء رسم

( 115 ) رسم تام چنان كه معلوم شد از جنس قريب و خاصه تشكيل مىشود و نتيجهء آوردن جنس بطوريكه گفته شد آنست كه ذات مجهول تصور شود و آوردن خاصه براى امتياز افراد ماهيت مجهول از ساير افراد است . بهتر آنست كه چندين خاصه را باهم تركيب كنند تا هيچ ابهامى
منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 224 | صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) / عبدالمحسن مشكوة الدينى