حفصيه در افريقيه استقلال بخشيد . امير ابو زكريا مردى عالم و اديب بود نثر و شعرى نيكو داشت و علما را گرامى مىداشت . جمعى از علما و ادباى اندلس پس از غلبهء مسيحيان بر شهرهاى بزرگ آن به نزد او مهاجرت كردند . يكى از آنان فقيه كاتب مورخ و شاعر بزرگ ابن الابار القضاعى بود . چون امير ابو زكريا درگذشت با پسرش ابو عبد الله محمد در تونس بيعت شد و او را المستنصر بالله ناميدند .
مرگ امير ابو زكريا در زندگى مسلمانانى كه هنوز در صقليه باقى مانده بودند تأثيرى عظيم داشت . اينان پس از فتوحات نرمانيها در جزيرهء صقليه در سايهء دولت رجار ( روژه ) فاتح جزيره و جانشينان اوليهء او در امن و راحت به زندگى خويش ادامه مىدادند ولى پس از چندى مورد سركوبى و تعقيب قرار گرفتند . پيش از اين نيز گفتيم كه در سال 605 ه هيأتى از اعيان ايشان نزد شيخ ابو محمد حفصى والى افريقيه آمدند تا مگر يارى خليفهء موحدى محمد الناصر را جلب كنند ولى به نتيجهء مطلوب نرسيدند . چون افريقيه استقلال يافت و در عهد نخستين امراى بنى حفص ابو زكريا يحيى به صورت دولت نيرومندى درآمد ، مسلمانان صقليه بر آن شدند كه از او يارى جويند .
از روايات اسلامى برمىآيد كه امير ابو زكريا با پادشاه صقليه فردريك دوم نيز در باب مسلمانان صقليه مذاكراتى هم كرده است و او نيز همهء حقوقى را كه پيش از اين مىداشتند ، به آنان بازپس داده است ، اما هنگامى كه امير ابو زكريا درگذشت بار ديگر آن حقوق سلب گرديد و مسلمانان مورد تعقيب قرار گرفتند آنسان كه بسيارى شهرها را رها كردند و به كوهستانها پناه بردند . در اين زمان يكى از بنى عباس را به امارت خود برگزيدند . ولى اين اقدام نيز ثمرى در بر نداشت ، زيرا پادشاه صقليه آنان را در محاصره گرفت تا مجبور شدند از كوهها فرود آيند و سپس آنان را به اجبار در منطقهء لوچرا اسكان داد و بعد به جزيرهء مالطه ( مالت ) رفت و مسلمانان را از آنجا اخراج نمود و به منطقهء لوچرا فرستاد . اين آخرين ضربت بر مسلمانان صقليه بود كه به انحلال و تلاشى آنان انجاميد . از آن پس آثار اسلام اندكاندك از صقليه برافتاد و پس از
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي ) — صفحة 412
مساهمون: عبد المحمد آيتى
ص٤١٢