على بن يوسف بهترين امراى دولت مرابطين بعد از پدرش يوسف بن تاشفين بود . مدت حكومت او سى و هفت سال بود . پس از پدرش يوسف در محرم سال 500 ه به فرمانروايى نشست . در اين سالها دولت مرابطين پايههاى قدرت خويش در مغرب و اندلس مستحكم كرده بود . در اوايل حكومت او دولت مرابطين به اوج قدرت خود رسيده بود . اما به زودى جنبش محمد بن تومرت سر بر كرد و اوضاع را دگرگون ساخت و آن كاخ رفيع روى به ويرانى نهاد تا به سرنوشت محتوم خويش رسيد .
از كارهاى على بن يوسف اينكه او نخستين كسى بود كه مسيحيان را در لشكر مرابطين استخدام كرد . و اين كار را از هنگامى شروع كرد كه مسيحيان معاهد را در سال 521 ه / 1127 م از اندلس تبعيد كردند . على بن يوسف جماعتى از اين تبعيديان را در زمرهء نگهبانان خاص خويش درآورد و چون در كار خويش اخلاص نشان دادند بر شمار ايشان درافزود و بسيارى از دليران و شواليههايشان را از اندلس فراخواند . اينان خود قسمتى از سپاه مزدور مرابطين بودند . در اواخر دورهء فرمانروايى على بن تاشفين ، سردارى اين صنف از سپاه را سوار دلير قسطلانى ربرتير بر عهده داشت . اينان در جنگهاى ميان مرابطين و موحدين دليريها مىنمودند . صاحب البيان - المغرب گويد كه على بن يوسف به سپاهيان مسيحى ارج مىنهاد و آنان را مورد توجه خاص خود قرار داده بود . حتى گاه آنان را بر مسلمانان برترى مىداد . چون در اواخر عمر اوضاع دولتش برآشفت كار سپاه نيز مختل گرديد و چون ياراى پرداخت مواجب ايشان نداشت بيشترين اسبان خود را به كرا داده بودند . « 1 »
ابن عذارى مىگويد كه چون امير المسلمين على بن يوسف ديد كه فرزندش تاشفين پىدرپى شكست مىخورد ، او را ناخوش داشت و تصميم گرفت كه فرمان ولايتعهدى خويش از او بستاند و به جاى او پسر ديگر خود اسحاق را ولايتعهدى دهد . ازاينرو به عمر عامل خود در اشبيليه نوشت كه بيايد و سرپرستى اسحاق را
هامش
در ماه ربيع ( 9 ) سال 537 ه وفات كرد و تا پنجم شوال مرگ او را آشكار نكردند .
( الاحاطه ، مخطوط اسكوريال ، برگ 292 ) .
( 1 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب ، ( اوراق مخطوط ياد شده ) .