و هركه نتواند يا نخواهد به صفوف لشكر پيوندد به دو نيازى نيست و معذور است . » « 3 »
ابن الخطيب به روايت از تجانى از لشكر اندلس در عهد المنصور آمار مهمى به دست مىدهد . مىگويد شمار افراد سپاه « مرابط » يعنى ثابت دوازده هزار و صد سوار بود كه همه مزدور بودند و از ديوان مواجب دريافت مىداشتند . سلاح و مخارج و علوفهء خود را نيز مجانى مىگرفتند . شمار نگهبانان خاص ششصد سوار بود غير از متعلقان ايشان ، و شمار پيادگان به بيست و ششهزار تن مىرسيد .
هنگامى كه جنگهاى صوائف ( تابستانى ) آغاز مىشد و داوطلبان بدان مىپيوستند به چند برابر فرامىرفت ، چنان كه شمار سواران در يكى از صوائف به چهل و ششهزار رسيد و شمار پيادگان به بيش از صد هزار .
ابن الخطيب در باب شمار چارپايان المنصور بن ابى عامر چون اسبان سوارى و چارپايان حملونقل ، آمارى عجيب به دست داده . مثلا شمار اشترانى كه ويژهء حمل بار بودهاند به چهار هزار مىرسيده است .
از حيث سازوبرگ نبرد ابن ابى عامر را شمار بسيارى از خيمهها و تيرها و زرهها و سپرها بود ، همچنين تعداد كثيرى منجنيقها و ديگر آلات قلعهگيرى « 4 » .
محمد بن ابى عامر خود در آتش اشتياق جهاد در راه خدا مىسوخت . شمار اين جنگها از پنجاه افزون شد . در اثر اين جهادهاى مستمر نيروى اسپانياى مسيحى را درهم شكست و آنان را از تجاوز به اراضى مسلمانان بازداشت . البته او در اواخر دوران فرمانروايى خويش به همهء اين هدف دست يافت . ابن حيان مورخ بزرگ اندلسى كه نزديك به همان زمانها مىزيسته تفصيل اين غزوات را در كتاب بزرگى به نام المآثر العامريه آورده بوده و مىگويد كه آن را از تاريخ بزرگ خود استخراج كرده است « 5 » . نتيجهء اين غزوات آن بود كه اندلس در عصر او پر از غنايم و بردگانى از دختران و پسران و زنان اسپانيايى شد . چون دختران فرنگى در اندلس فراوان شد
هامش
( 3 ) . ابن الخطيب ، اعمال الاعلام ، ص 68 .
( 4 ) . ابن الخطيب ، اعمال الاعلام ، ص 99 ، 101 و 102 .
( 5 ) . الحميدى ، جذوة المقتبس ( قاهره 1952 ) ، ص 74 . ابن الابار ، الحلة السيراء ، ص 149 . عبد الواحد المراكشى ، المعجب ، ص 21 . ابن الخطيب نام آن را چنين ذكر مىكند : اخبار الدولة العامرية المنسوخة بالفتنة البربرية و ماجرى فيها من الاحداث الشنيعه . گويد آن كتاب بيش از صد دفتر بود .
اعمال الاعلام ، ص 98 .