اين نخستين نبرد مسيحيان در كنار نهر تاجه بود ، جز اينكه نبردى گذرا بود و اثرى پايدار باقى نگذاشت . اما ثغر اعلى ، بنى قسى و مقدم برايشان لب بن محمد ، هرچند گاه با الفونسو زدوخوردى مىكردند .
از حوادث مهم عهد امير عبد اللّه بن محمد فتح جزاير شرقى ( جزاير بليار ) است .
ديديم كه چگونه عبد الرحمان بن الحكم در سال 234 ه / 848 م براى تصرف ميورقه لشكر برد و چگونه مردم آنجا را به سبب تعرضشان به كشتيهاى مسلمانان گوشمال داد و آنها تعهد كردند كه جزيه دهند و در اطاعت باشند . در اواخر دروان امير عبد اللّه در سال 290 ه / 903 م عصام الخولانى با جماعتى از مجاهدان ، كشتيهاى خود را به ميوريه بردند و آنجا را محاصره نمودند و سپس فتح كردند . عصام پيش از اين به حج مىرفت ، باد مخالف وزيد و كشتيهاى او را به سواحل ميورقه برده بود و او ميورقه را شناخته و از احوال آن جزيرهء توانگر آگاه شده بود ، ازاينرو مىدانست كه تسخير آن چندان دشوار نيست . پس تصميم خود را با امير عبد اللّه در ميان نهاد . امير تصويب كرد و چند كشتى در اختيار او گذاشت . چون ميورقه را فتح كرد از سوى امير عبد اللّه به امارت آن منصوب شد . از اين پس جزاير شرقى در حيطهء تصرف مسلمانان درآمد « 30 » .
ديگر از حوادث مهم اين عهد كه همراه با مشكلات و محنتهاى فراوان بود قحطى شديدى بود كه در سال 285 ه / 898 م پديد آمد . اندلس در آن قحطى دچار سختيها گرديد .
4
در آغاز ماه ربيع الاول سال 300 ه / اكتبر سال 912 م امير عبد اللّه بن محمد بن عبد الرحمان ، در سن هفتاد و دو سالگى پس از بيست و پنج سال فرمانروايى جهان را وداع گفت . سراسر سالهاى فرمانروايى او پريشانى و فتنه بود . امير عبد اللّه اميرى پرهيزگار و زهدپيشه بود و متواضع و بخشنده و نيكخواه و عالم و اديب و فصيح و خوشسخن .
هامش
( 30 ) . ابن خلدون ، العبر ، ج 4 / ص 164 .