لشكر قرطبه چندى شهر را محاصره كرد و چون كارش به جايى نرسيد نوميد بازگشت .
در مارده جماعاتى از عرب و بربر از قبايل كتامه و مصموده بودند . ابن تاكيت عربها و بربرها را از شهر براند ، تا شهر را منحصر به پيروان خود سازد . طولى نكشيد كه ميان او و همسايهاش ابن مروان خلاف افتاد و آتش جنگ ميانشان شعله كشيد .
در اين نبرد ابن مروان پيروز شد ، ولى پس از چندى بمرد و پسرش مروان به جاى او فرمانرواى بطليوس شد و سخت به راندن و تعقيب بربرها پرداخت . حكومت مروان بن عبد الرحمان بيش از دو ماه دوام نكرد . نوهء ابن مروان به نام عبد اللّه جانشين او شد .
بنى مروان همچنان بر بطليوس فرمان مىراندند تا زمان عبد الرحمان الناصر يعنى سال 217 ه / 929 م كه بر دولتشان نقطهء پايان نهاد « 12 » .
طليطله مركز ثغر اوسط بود كه از عهد امير منذر در دست بنى ذو النون بود .
بنى ذو النون از اكابر زعماى بربر در آن ناحيه بودند و به قبيلهء هواره انتساب داشتند .
زعيم ايشان موسى بن ذى النون بود كه در عهد امير محمد آشكار شد و در شنت بريه چنان كه گفتيم استقلال يافت . سپس لشكرى گران از بربر به طليطله آورد و به يارى برخى از زعماى شهر توانست بر آن غلبه يابد . اين واقعه در سال 274 ه / 888 م بود .
بنى ذو النون چند سال بر طليطله فرمان راندند . محمد بن لب بن موسى بزرگ بنى قسى و زعيم ثغر اعلى طليطله را از آنان بستد . بنى قسى در اين هنگام با خارج شدن سرقسطه از دستشان و افتادن آن به دست يحيى التجيبى - چنان كه بعد از اين خواهيم گفت - در ثغر اعلى قدرتى نداشتند . اين بود كه به ثغر اوسط روى آوردند و در سال 283 ه / 897 م بر طليطله مستولى شدند . محمد بن لب پسر خود لب بن محمد را به حوالى جيان فرستاد . لب بر قسطلونه حمله كرد و آن را بگرفت . ظاهرا اين حمله با پيمان مودتى كه ميان بنى قسى و ابن حفصون برقرار شده بود ارتباط داشت . ولى محمد بن لب دو سال بعد در كنار باروى سرقسطه كشته شد . او مىخواست سرقسطه را از بنى تجيبى بگيرد « 13 » . پسرش لب نتوانست كه بر طليطله بر دوام حكومت كند .
اين بود كه چندى كنار گرفت ، ولى مردم طليطله بار ديگر او را به فرمانروايى بر شهر
هامش
( 12 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب ، ج 2 / ص 140 . ابن خلدون ، العبر ، ج 4 / ص 133 و 134 .
( 13 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب ، ج 2 / ص 143 .