كشتى ديگر به غنيمت گرفتند ، ولى كشتيهاى نورمانها يكسر به جناحى كه حشحاش فرماندهء آن بود حمله كردند و بر آن غلبه يافتند . امير البحر مسلمان بر عرشهء كشتىاش كشته شد . نورمانها به سوى جزيرة الخضراء راندند و آنجا را گرفتند و مسجد جامع آن را آتش زدند و خونها ريختند و تاراجها كردند . بعضى از كشتيهايشان را به سواحل مغرب راندند و در آنجا نيز قتل و غارت به راه انداختند ، سپس خود در ساحل جنوبى اندلس به خشكى آمدند و كشتيهايشان روبهرويشان بر ساحل تدمير تا اوريوله پهلو گرفتند . نورمانها به اوريوله و تدمير درآمدند و غارت كردند و اسير بردند . چند بار با نيروهاى اندلس در دريا و خشكى جنگيدند . در اين نبردها چند كشتى از كشتيهايشان بشكست ، ولى از مسلمانان خلق كثيرى به قتل رسيدند . تاختوتاز نورمانها براين شيوه چند ماه مدت گرفت تا آتششان فرونشست و چند كشتى ديگر از دست دادند ، سپس در طول سواحل شرقى اسپانيا به حركت درآمدند و ستونى از ناوگانشان از رود ابره به ناوار رفتند و پايتخت بنبلونه را تصرف كردند و پادشاهش گارسيا را گرفتند و او را جز در برابر گرفتن فديهاى عظيم آزاد نكردند . ستون ديگرى به جزاير شرقى و سواحل پرووانس حمله نمودند و به مصب رود رون درآمدند و آرل و نيمه و والانس را خراب كردند .
حملهء جنگجويان نرمان اينبار برعكس جنگ نخستين چندان ناگهانى نبود و كشتار و غارتشان چندان گستردگى نداشت . ابن حيان در پايان شرح ماجرى گويد :
« اينبار چندان گسترشى در دريا نداشتند و نتوانستند به ساكنان سواحل چنان كه عادت ايشان بود زيان بسيار رسانند . سواحل همه آمادهء دفاع بودند و آنان راهى براى اطفاى مطامعشان آنگونه كه مىخواستند نيافتند . با چنان مقاومتى روبهرو شدند كه چهارده كشتى از كشتيهاى خود را از دست دادند . در پاى ديوارهاى اندلس سركوب شدند ، ازاينرو راه خود به بلاد فرنگان كج كردند . در آنجا نيز آنسان كه بايد پيروزيى به دست نياوردند و نوميد به ديار خود برگشتند و از آن تاريخ ديگر خيال اندلس از سر به در كردند . » « 14 »
هامش
( 14 ) . روايات اسلامى را در تاريخ نبرد دوم نورمانها در سواحل اندلس اختلاف است . رازى مىگويد در سال 245 ه / 859 م بود . ابن عذارى و ابن اثير نيز از او پيروى كردهاند . هشام بن معاويه -