نارنج
sojnaraN sol ed oitaP
شهرت دارد . صحن نارنج مستطيل شكل است كه در آن چند درخت پرتقال يا نارنج كاشته شده و امروز صحن كليسا است . منارهاى كه عبد الرحمان الناصر در كنار صحن ساخته بود ويران شده و به جاى آن برج ناقوس سر برافراشته است « 37 » .
عبد الرحمان مسجدجامع اشبيليه را نيز بنا كرد و پس از جنگ با نورمانها باروهاى عظيم شهر را برآورد . همچنين براى سكهزدن نظام مستقل و جديدى نهاد و اوزان تازهاى متداول كرد . مردم اندلس پيش از اين با نقودى كه از شرق به اندلس مىبردند يا نقودى كه به همان شيوه در دار الضربى كه عبد الرحمان الداخل تأسيس كرده بود سكه مىزدند ، معامله مىكردند . عبد الرحمان بن حكم براى قصر امارت و در اطراف آن ايوانها و بالكونها ساخت و از كوههاى اطراف آب شيرين به قصر كشيد و در ساحل نهر بزرگ در سمت قصر جادهء سنگفرش عظيمى احداث نمود « 38 » .
همچنين در قرطبه باغها و بستانسراها ايجاد كرد . كنيزان او نيز پاى به جاى پاى او نهادند و در سراسر قرطبه مساجدى كه به نام آنها ناميده مىشد بنا كردند .
سيمونت به عظمت قرطبه در عهد عبد الرحمان بن حكم اشاره مىكند و مىگويد :
« عبد الرحمان به تشريفات ظاهرى بسيار علاقه داشت . در عهد او در قرطبه مساجد و كاخها و پلها و ديگر بناها احداث شد . عظمت قرطبه را در عهد او يكى از مسيحيان معروف معاصرش به نام سن اولوخيو وصف مىكند ، آنجا كه مىگويد : عبد الرحمان به پايتخت خود رنك شگرف عظمت داد و آوازهاش را بلند نمود و جامهء مجد و شكوه بر آن پوشيد و از هرجا ثروت و دارايى به آنجا كشيد و آن را از همهء تمتعات دنيوى تا حدى باورناكردنى بينباشت » . « 39 »
ايام عبد الرحمان ايام آرامش و آسودگى بود . كشاورزى و صنعت و بازرگانى رونق گرفت . بسيارى متاعها و اجناس فاخر به اندلس وارد مىشد و بازارها پر از كالا
هامش
( 37 ) . رجوع كنيد به كتاب من تحت عنوان الاثار الاندلسية الباقية فى اسبانيا و البرتغال ، ص 18 - 30 .
( 38 ) . قصر قديم اموى در ساحل رود نزديكى مسجدجامع بود ، جايى كه امروز قصر اسقفى و زندان محلى است . باغهاى اطراف آن نيز تا به امروز به باغهاى قصرrazaclA led satreuHمعروفاند . به ظن قوى اين باغها در همان مكان « حدائق القصر » سابق قرار دارند .
( 39 ) .. 663 . p . I . loV . dibi : tenomiS