مىآراستند . چون فرنگان بر طوفان اسلام در آن سوى جبال پيرنه پيروز شدند و بر همهء ثغور و دژها و لشكرگاههايش در فرانسه غلبه يافتند و آن گرايش عميق دينى كه قريب به نيم قرن گاليا را قربانگاه عربها و فرنگان نموده بود سستى گرفت ، تنها جنبههاى سياسى و طمع در اموال و سرزمينها باقى مانده بود و همين عامل بود كه مسيحيان را به جنگ مسلمانان ترغيب مىكرد و مىكوشيد كه اگر نمىتواند آنان را از سراسر خاك اسپانيا براند اقلا بلاد شمالى و ثغور آن را از مسلمانان بازستاند ، تا براى بازپسگرفتن جنوب خود پايگاهى باشد .
روايات لاتينى به هدفهاى سياسى فرنگان در مداخله در شئون اسپانياى مسلمان اشارت دارند و ما را از سبب آميختن اين اهداف سياسى و دينى آگاه مىسازند . از جهت سياسى اگينهارد مورخ شارلمان مىگويد كه حملهاى كه پادشاه به اسپانيا تدارك ديد هدفش رسيدن به قرطبه بود و اين از عظمت سپاهى كه بسيج كرده بود به خوبى آشكار بود كه با چنين لشكرى هدف او به استيلا بر چند شهر كه سليمان بن يقظان وعده داده بود محدود نمىشد . برعكس شارلمان مىخواست بر سراسر اسپانيا سيطره يابد يا اقلا نصف آن را از مسلمانان بازستاند . ابدال مورخ حملهء شارلمان به اسپانيا مىگويد : اين حمله هدفش امرى دينى نبود و نمىخواست يك دولت « كافر » را سرنگون كند ، بلكه هدف آن يك امر سياسى بود كه مىخواست در برابر خطر حملات مسلمانان عليه فرانسه سدى ايجاد كند . استاد پيدال هم معتقد است كه شارلمان را در هيچيك از حملاتش هدف محض دينى نبود ، بلكه هدف اصلى او همواره سياسى بوده است ، ولى او آن را در لفافهاى دينى مىپيچيد . حملات شارلمان به هنگامى هدف دينى داشت كه مىخواست يك ملت كافر را به پذيرفتن مسيحيت وادارد ، همانند حملات او بر ضد آوار « 4 » يا حملات او بر ضد ساكسونها .
با اين تفاصيل حركت شارلمان به اسپانيا در كنار هدف سياسى خود هدف دينى را نيز پنهان مىداشت . در يك روايت لاتينى به نام
sesnetteM selanA
كه در زمان حيات شارلمان نوشته شده آمده است كه « كارلوس را شكايات مسيحيان اسپانيا كه مورد تهديد
هامش
( 4 ) . آوار يا آوارىها مجموعهاى از قبايل نيرومندى است كه در حوزهء ميانينرود دانوب زندگى مىكنند . شارلمان در سالهاى 791 تا 795 م آنان را سركوب كرد و به پذيرفتن مسيحيت واداشت .