شدند . چندى در شهر متز « 3 » از بلاد فرنگ درنگ كردند . شارلمان پسر پپن نيز همان سياست پدر را پيش گرفت . ميان او وهارون الرشيد ، بعدها در اين باره مكاتباتى صورت گرفت و سفيران چندى به آمدوشد پرداختند كه بايد آن را فصل تازهاى در روابط ميان دو طرف به حساب آورد و ما در جاى خود به بيان آن خواهيم پرداخت و خواهيم ديد در هنگامى كه اين پيمانهاى دوستانه ميان شورشگران شمال و پادشاه فرنگان بسته مىشود از ديگر سو كوششهايى براى نشر دعوت بنى عباس در اندلس صورت مىگيرد . عبد الرحمان بن حبيب الفهرى معروف به صقلبى در تدمير فرود آمده و به شرحى كه بيان خواهيم كرد براى عباسيان دعوت آشكار كرده است .
سرنوشت اسپانياى مسلمان ، كشورى كه روزگارى تا آن سوى جبال پيرنه پيش رفته بود و بسيارى از سرزمينهاى جنوبى فرانسه را زيرپى سپرده بود اينك دستخوش تقدير شده بود و اسلام در آنجا ميان مرگ و زندگى دست و پا مىزد و مملكت فرنگان برعكس پايههايش استوارى گرفته و همهء دژها و لشكرگاههاى آن در خاك فرانسه به دست مسيحيان افتاده بود ، در حالى كه پيش از اين از نام مسلمانان بر خود مىلرزيدند . از آن سو خاندان شارل مارتل فرنگان را متحد كرده بود و از اين سو در اندلس طوفان اختلاف و تفرقه اساس دولت اسلامى را متزلزل كرده بود ، زيرا در اندلس آتشفشان پريشانى و آشوب در صورت سهمناك جنگهاى داخلى مىغريد . از آنگاه كه در سال 768 م شارل بزرگ ، شارلمان بر تختشاهى نشست ، نخست به سركوبى قبايل وثنى ساكسون در آن سوى رود راين پرداخت تا خطر نفوذ و تجاوز ايشان را به كشور خود ، دور سازد . جنگ خاندان شارل با قبايل آن سوى راين از زمان شارل مارتل جد شارل بزرگ آغاز شده بود . اين جنگها رنگ دينى داشتند همانگونه كه جنگهاى فرانكها با عربها در گاليا نيز رنگ دينى داشتند . جنگ آنان در آن سوى راين به حمايت از مسيحيت بود كه در معرض خطر وثنيتى بود كه از مشرق اروپا نفوذ مىكرد ، و جنگهايشان در گاليا براى حمايت مسيحيت از نفوذ اسلام بود كه از سوى جنوب سر برداشته بود . كليسا در اين نبردها جنگجويان را الهام مىداد و روح حماسه را در آنان برمىانگيخت . در اين حال سرداران ، فتح بلاد و دستيابى به غنايم را در چشم ايشان
هامش
( 3 ) .. 29 98 . p . dibi : duanieR