123 ه عهدهدار اندلس شد . در اين سالها انقلاب بربرها در مغرب اقصى به اوج خود رسيده بود . چون لشكر عرب در صحراهاى طنجه بار دوم شكست خورد و كلثوم بن عياض والى افريقيه و بسيارى از سردارانش كشته شدند ، بلج بن بشر با بقاياى لشكر شام به سبته گريخت و چنان كه گفتيم در آنجا تحصن جست . بربرها بلج را تعقيب كردند و سخت در محاصره افگندند ، آنقدر كه بلج و يارانش به جان آمدند و مشرف بر هلاك شدند . بلج و يارانش از عبد الملك بن قطن خواستند كه آنان را يارى كند تا خود را به اندلس برسانند . عبد الملك بن قطن خود مضرى بود و شصت سال پيش در واقعهء حره « 1 » شركت كرده بود و ديده بود كه لشكر يزيد در مدينه چه خونها ريخته بود و مرتكب چه جناياتى شده بود ، ازاينرو به شاميان سخت دشمنى مىورزيد . علاوه براين از مطامع و رقابتهاى آنان بيمناك بود . عبد الملك نخست به خواهش آنان توجهى نكرد ، حتى يكى از زعماى بنى لخم را كه برخى سازوبرگ و وسايل برايشان فرستاده بود به تازيانه تنبيه كرد . ولى از سوى ديگر بيم آن داشت كه عاقبت خليفه او را به هلاك كردن لشكرش متهم خواهد كرد . ديرى نگذشت كه حوادث مجبورش كرد كه به خواستهاى بلج و يارانش گردن نهد . آن حوادث چنين بود كه بربرهاى اندلس از شنيدن آنچه در افريقيه گذشته بود سر به شورش برداشتند . اين شورشگران بيشتر در اقليم شمالى بودند . طوفان انقلاب دينى و سياسى كه در افريقيه وزيدن گرفته بود به اندلس نيز رسيد - هرچند شدت كمترى داشت - و سراسر جليقيه و شهرهايى چون مارده و قوريه و طلبيره را دربرگرفت . شورشگران همه گرد آمدند و براى خود امامى برگزيدند و قصد تصرف اشبيليه و قرطبه و جزيرة الخضراء را نمودند تا براى مهاجرت بربرها به اندلس و پايان دادن به سيادت عرب پايگاهى شود .
بربرها در آغاز انقلابشان توانستند همهء حملات سركوبكنندهء عبد الملك بن قطن را دفع كنند . عبد الملك بن قطن بيمناك شد و چارهاى جز استمداد از لشكر شام كه در سبته در محاصره بودند ، نداشت . شاميان حدود ده هزار تن بودند . پس به بلج
هامش
( 1 ) . مكانى است در مشرق مدينه ، معروف به حرةواقم . واقعهء حره در سال 63 ه بود . در اين سال لشكر يزيد بن معاويه به سردارى مسلم بن عقبة المرى به مدينه تاختن آورد و مردم را قتل عام كرد و اموال آنان را به تاراج برد و زن و فرزندشان را اسير كرد و بسى هتك حرمت نمود . اين يكى از شنيعترين وقايع بود .