حمله قرار داد ، باشد كه قواى دوك را در تنگنا گذارد . شارل لشكر سومى به رون فرستاد و اين لشكرهاى متحد مواضع مسلمانان را زير حمله گرفتند . عقبه مجبور شد پرووانس را خالى كند و به آن سوى رون عقب نشيند . فرنگان نيز بر قسمت اعظم سپتمانيا غلبه يافتند و از آن جز اربونه و باريكهاى ميان اربونه و پيرنه در دست مسلمانان جايى باقى نماند . سپاه دوك مورنتوس پراكنده شد و از فرنگان در درههاى پيرنه متوارى شد . او خود جان خويش برهاند . فرنگان بر سرزمينهايش مسلط شدند .
عقبه به هنگام عبور از پيرنه به اندلس به دستههاى نيرومندى از بسكونيها و گوتها برخورد كرد . اينان به تحريك فرنگان كوشيدند كه برخى گذرگاههاى كوهستان را به روى او ببندند . عقبه نيز تلفاتى داد ولى توانست لشكر خود را سالم به قرطبه بازگرداند .
اين بود آخرين برخورد ميان عرب و فرنگان در جلگهء رون ، در سال 739 م / 121 « 11 » .
عقبة بن الحجاج پس از اين واقعه ديرى نپاييد و درگذشت . به جاى او عبد الملك ابن قطن پيشنهاد شد و او براى بار دوم امارت اندلس يافت . برخى گويند كه عبد الملك ابن قطن با جمع بسيارى از ياران خود بر عقبه بشوريد و عقبه پس از عزل او فرماندهى لشكر شمال را به او داده بود و او همچنان مترصد خروج و عصيان بود . عاقبت عقبه را اسير كرد و بكشت ، يا تا هنگام مرگ در اسارت بماند . ابن قطن حكومت اندلس را خود به عهده گرفت . اين انقلاب در سال 122 ه « 12 » واقع شد و به قولى در سال 123 .
رازى گويد : « مردم اندلس به اميرشان عقبه در ماه صفر سال 123 بشوريدند و در خلافت هشام بن عبد الملك بار ديگر عبد الملك بن قطن را بر خود فرمانروا ساختند . مدت حكومت عقبه شش سال و چهار ماه بود . در ماه صفر سال 123 ه در قرمونه درگذشت و امارت آن سرزمين بر عبد الملك بن قطن قرار گرفت . » « 13 » درهرحال اين انقلاب چنان كه خواهيم ديد براى اندلس به معنى نقطهء پايانى بر آشوبها و فتنهها و جنگهاى پىدرپى داخلى بود .
هامش
( 11 ) . در بيان اين غزوات و وقايع به دايرة المعارف بوكه رجوع كردهايم كه از مورخان معاصر واقعه از كشيشان و غير ايشان روايت كرده . نيز رجوع كنيد به :. 908 - 708 . p . I . V . dibi : ettessiV moD( 12 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب ، ج 2 / ص 29 .
( 13 ) . المقرى به نقل از رازى ، نفح الطيب ، ج 1 / ص 110 . همچنين براى سرگذشت عقبه رجوع كنيد به نفح الطيب ، ج 2 / ص 58 . ابن الاثير ، الكامل ، ج 5 / ص 92 . ابن خلدون ، العبر ، ج 4 / ص 119 .