او گفته است ، چون مىدانيم ، آنچنان كه در روزگار پيمبر - درود بر او و خاندانش بادا - مسلمانان به فرمانهائى كه او آورده بود ، بايد رفتار كنند ، و با آن همراه باشند ، در روزگارهاى پس از آن نيز همهء مردمى كه مىآيند بايد به آن رفتار كنند ، و با آن همراه باشند ؛ و از اين گفتار ، خواهيم دانست ، كه ناگزير ، بايد چيزى در ميان باشد كه از فرمانهاى خداوند ، با آن نگهدارى شود ، چه آن فرمانها با كسانى كه آنها را به ما برسانند ، نگهدارى شود ، يا امامى كه از بيراهه رفتن و فراموشكارى بازداشته مىشود ، نگهدارش باشد ، و يا به فرمانهائى كه يكانهاى با شمارى آن را برسانند رفتار شود .
و هرگاه دانستى كسى كه از بيراهه رفتن و فراموشكارى ، بازداشته شده باشد ، وجود ندارد ، خواهى دانست ، آن دو چيز ديگر ، وجود دارد . و چنانچه آن دو نيز وجود نداشته باشند ، خواستار شدن انجام دادن آن فرمانها خوب نيست .
گفته خواهد شد : سخن او ، براى چيزى كه همهء مسلمانان بر آن گرد آمدهاند از درستى مىافتد ؛ زيرا هركسى روا بداند فرمانهاى خداوند ، با پيشوا بودن كسى نگهدارى شود ، كه او از بيراهه و فراموشكارى بازداشته شده است ، بىگمان بر آن است ، كه هيچ چيز آنها را جز چنين پيشوائى نگهدارى نمىكند ؛ براى اينكه هر كس با گروه اماميه ، در اينباره ناسازگار است ، روا نمىداند فرمانهاى خداوند با پيشوائى كه از بيراهه رفتن و فراموشكارى بازداشته شده باشد ، نگهدارى شود ؛ بلكه او مىگويد ، با پىدرپى به يكديگر رساندن گروههاى بىشمار ، و با مانند كردن جائى كه فرمانهائى برايش به ما نرسيده است ، به جائى كه فرمانهائى برايش رسيده است ، و به آگهى دادن يكانهاى باشمار ، نگهدارى مىشود ؛ و گفتن اينكه مىشود فرمانهاى خداوند را پيشوائى كه از بيراهه رفتن و فراموشكارى ، بازداشته شده است ، نگهدارى كند ، و چيز ديگرى هم نگهدار آن باشد ، سخنى است كه از آنچه همهء مسلمانان بر آن گرد آمدهاند ، بيرون است .
و نمىتوانند بگويند : فرمانهاى خداوند را ، گرد آمدن همهء مسلمانان بر آن نگهدارى مىكند ، و ثابت شده است ، كه گرد آمدن همهء مسلمانان بر چيزى ،
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 784
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٧٨٤