گفته خواهد شد : كارهائى كه معجز هستند بر دو گونهاند ، يكى آن كه توانائى داشتن بر آن كار ، به موجود بلاآغاز برتر از همه چيز ، ويژگى دارد ؛ مانند زنده كردن مردگان ، و خوب كردن نابينايان مادرزاد ، و بيماران پيساندام و نو آغاز كردن وجود جسم ، و اين كارها دسترس پريان گذاشتنى نيست ، زيرا پريان در اين كارها به مانند آدميانند ، و نمىتوانند به هيچ روى اين كارها را انجام بدهند .
گونهء ديگر از كارهائى كه معجز هستند ، آنهائى مىباشند ، كه نوع آن كار ، زير پوشش صفت توانائىهاى آفريدگانند ، پس هرگاه دانسته شده باشد ، كه اين اندازه از آن كار ، يا به روى ويژهاى كه بر آن سر مىزند ، هيچ يك از كسانى كه با صفت توانائى ، توانا مىباشند « 1 » نمىتوانند آن را انجام بدهند ، در اين هنگام سر زدن آن كارها ، راستگو بودن انجامدهندهء آن كار را مىرساند . و اگر چنين چيزى ، دانسته نشده باشد ، راستگو بودنش را نمىرساند .
و هرگاه دانسته شود ( آن اندازه از نوع كارى يا بر روى ويژهاى از آن را ) هيچ يك از آفريدگان نمىتوانند ، انجام بدهند ، و خداوند برتر از همه چيز ، بر زبان پارهاى از پيمبران ، كه مىدانيم راستگو هستند ، ما را بياگاهاند ، كه توانائى داشتن ، بر انجام دادن چنين كار معجزى ، به خداوند برتر از همه چيز ويژگى دارد ، و بدانيم ، روش هميشگى كار انجام دادن ، براى همهء آفريدگان ، چه آدميان ، يا پريان ، يا فرشتگان باشند ، يكى است ، و هركارى براى ما انجام دادنى نباشد ، براى ديگران هم انجام ندادنى است ؛ پس اگر سر زدن چنين كارى از كسى آشكار شود ، كه روش هميشگى نوع كارهاى ما را از هم بگسلد ، خواهيم دانست ، آن كار معجز است ؛ زيرا مىدانيم
هامش
( 1 ) اشاره به مطلبى است كه در باب قدرت بيان شد كه كارها سه گونهاند : پارهاى از آنها جز با قدرت ذاتى كه عين ذات است انجام داده نمىشوند ، پارهء ديگر از كارها با صفت قدرت كه زايد بر ذات است انجام داده مىشوند و بس . و قسم سوم كارهائى هستند كه گاهى با قدرت ذاتى ، و گاهى با قدرت عرضى كه خارج از ذات است ، انجام داده مىشوند . قسم اول مانند آغاز كردن وجود ماده و جسم است ، دوم مانند راه رفتن و جنبيدن است ، سوم مانند سخن گفتن است و غيره .