چيز ، بايد مهربانى كند ، و نارسائىهائى را كه هست ، بايد از ميان بردارد .
و نمىشود ، خداوند اين نارسائىها را به آنان بياگاهاند ، جز آن كه پيمبرى برانگيزاند ، كه او مردم را از آن نارسائىها آگاه گرداند . و اين را از آن رو گفتيم ، كه با نشانىهاى عقل ، نمىتوان به اين نارسائىها پى برد ، و اگر خداوند دانشى آشكار به اين نارسائىها در آنان بيافريند ، خوب نيست ؛ زيرا اگر مردم ، خودبهخود ، از همه چيز آگاه باشند ، نارسائى در كارشان نخواهد بود . و ديگر كارى نبايد انجام بدهند ، يا از كارى نبايد دست باز دارند .
و پس از اين سخنان راهى نمىماند ، جز آن كه بايد پيمبران برانگيخته شوند ، تا آن كارهائى را كه بايد مردم انجام بدهند ، يا از آن دست باز دارند ، به آنان بشناسانند . و همين سخن دليل بر آن است كه مىگوئيم ، چون برانگيخته شدن پيمبران خوب است ، بايد برانگيخته شوند ، و خوب بودنش ، از اين كه بايد ، انجام گردد ، جدا نمىشود .
و اين كه گفتيم به اين كارهاى كمكى كه مهربانى به سر زدن كارهاى اصلى مىباشند ، به دانش آشكار ، نمىشود آگاه بود ، براى اين است كه ما ثابت كرديم :
شناختن خداوند برتر از همه چيز ، هنگامى كمك و مهربانى براى انجام دادن كارهائى كه بايد انجام داده شود ، خواهد بود ، كه شناختن او بدستآوردنى باشد ، و اگر شناختن او به خودى خود ، آشكار باشد ، كمك و مهربانى براى انجام دادن كارها نخواهد بود .
و چون چنين است ، نمىشود دانا بودن ، به فرمانهاى خداوند دانش آشكار باشد ، و شناختن خود او بدستآوردنى باشد ؛ زيرا بدان مىكشاند ، كه دانا شدن به شاخ نيرومندتر از دانا بودن به بن باشد ، و چنين چيزى روا نيست .
و به اين فرمانها ، نمىتوان آگاه گرديد ، جز آن كه به هستى خود او - كه از همه برتر است ، - بايد شناسا گرديد ؛ و براى همين است كه پى بردن به اين فرمانها ، شاخه است .
و رواست خداوند برتر از همه چيز ، پيمبرى برانگيزاند تا او آنچه را در خردها
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 685
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٦٨٥