خواهد بود و كارى كه به تباهىرسانى بكشاند ، بد است .
و نيز اگر بازداشتن از كار نادرست ، براى آشكار كردن ناخوشآيندى آن باشد ، زنهار دادن و پيمان بستن با يهود و ترسا و گبر بر اين كه در روش خود ، پايدار بمانند ، از سوى شرع ، بايد خوب نباشد ؛ زيرا چون بايد ناخوشآيندى و نادرستى آن را بازگو كنند ، پيمان بستن ، بر پايدار گذاشتن آنان بر كار بد ، خوب نخواهد بود . و كسى كه واجب بودن بازداشتن از كار نادرست را براى آشكار كردن ناخوشآيند بودن آن كار مىداند ، يا مىگويد ، براى نماياندن اين است ، كه انجام شدن آن كار را نمىخواهد ، با اين دليلها ، سخنش از كار مىافتد .
بالاتر از آن كسى كه كارى برايش ناخوشآيند نباشد ، مىشود نه بخواهد آن كار انجام گردد ، و نه خواهان انجام ندادنش باشد .
اما به گمان انداختن اين كه هركس از انجام دادن كار نادرست جلوگيرى نكند ، از آن خوشنود است ، نيز نادرست است ؛ زيرا كسىكه از انجام دادن كار نادرست ، جلوگيرى نكند چنين نيست كه بايد از آن خوشنود باشد ، و كسى كه به گمان مىاندازد هركس از كار نادرست بدگوئى نكند ، از آن خوشنود است ، بيراهه مىرود ، و براى بيراهه رفتن كسانى كه گمراه مىشوند ، نمىبايست چيزى را به گونهاى پنداشت .
و روا نيست گفته شود ، چون بدگوئى كردن از كار نادرست مهربانى به انجامدهندهء آن است ، بايد از آن بدگوئى كرد ؛ زيرا از راه عقل دانسته نمىشود كه هركارى مهربانى به كسى باشد بايد آن را انجام داد ، و دليلى براى عقل وجود ندارد كه هرگونه مهربانى بايد انجام داده شود .
و اگر چنين باشد ، كه بنابر آنچه مىگويند : چون بدگوئى كردن از كار نادرست ، به سر نزدن آن كار نزديكتر است ، بايد از آن بدگوئى كرد ، بايد هريك از ما هركارى را كه با انجام شدنش به دورى كردن از كار بد نزديكتر مىشود انجام بدهد ، مانند رفتن به جاهائى كه پند مىدهند ، و گوش فرا دادن به سخن كسانى كه
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 659
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٦٥٩