را برگزيده است ؛ و پيش من هم همين گفتار ، استوارتر است .
اما فرمان دادن به كارهاى درست و خوبى كه مىتوان آنها را انجام نداد ، مانند خود آن كارها مىباشد ، و فرمان دادن به آنها مانند خود آن كارها است ، كه فرمان دادنش بهتر از ندادن است .
و اين كه فرمان دادن به كار خوب را دو بخش كرديم ، و گفتيم بخشى از آن فرمان دادن به كارهائى است ، كه بايد انجام داده شوند ، و اين گونه فرمان دادن بايد از هر مسلمانى سر بزند . و بخش ديگر آن ، فرمان دادن به كارهائى است كه انجام دادنش بهتر از انجام ندادن است ، و مىتوان آن را انجام نداد . پس فرمان دادن به هريك از اين دو گونه كار هم به مانند خود آن كار است . و دو گونه دانستن فرمان دادن به آنها براى اين است كه كار درست و نيك ، بر دو گونه است : يكى كارى است كه بايد انجام داده شود و ديگرى را مىتوان انجام نداد . پس فرمان دادن به آنها نيز مانند خود آن كارها مىباشد .
اما از هرگونه كار نادرستى بايد پيشگيرى كرد ؛ زيرا هرگونه كار نادرستى بد است ، و فرمان دادن به كارهاى درست و خوب از انجام دادن خود آن كار استوارتر نمىباشد . و جلوگيرى كردن از كار نادرست اگر براى پيشگيرى از زيان باشد ، به فرمان عقل بايد انجام داده شود ؛ زيرا خرد ، هركسى را پيشگيرى كردن از زيانهاى خود فرمان مىدهد .
و اين كه گفتيم ، فرمان دادن به كار درست ، و بازداشتن از كار نادرست به فرمان عقل واجب نمىشوند ؛ براى اين است ، كه اگر به حكم عقل واجب مىشدند ، بايستى در عقل دليلى براى واجب بودن آنها يافت شود ؛ و آن دليل از اين بيرون نيست كه يا ، بد بودن كار نادرست است ، و يا اين است كه كار بد بايد ؛ براى ما ناخوشآيند باشد . و اگر ما آن را نادرست ندانيم ، براى ما ناخوشآيند نخواهد بود ؛ و يا براى اين است كه با جلوگيرى كردن از كار نادرست ، مىنمايانيم كه انجام شدن آن كار را ما نمىخواهيم ؛ زيرا خواهان بودن انجام شدن كار نادرست بد است ؛ و يا براى اين است كه اگر ما از آن جلوگيرى نكنيم ، چنين پنداشته
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 657
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٦٥٧