مىشود ، كه ما از انجام شدن كار بد ، خوشنود مىباشيم و يا براى اين است كه جلوگيرى كردن از كار نادرست ، مهربانى كردن به انجامدهنده است .
روا نيست ، بگوئيم چون كار نادرست بد است ، بايد مردم را از آن بازداشت ؛ زيرا از اين سخن برمىآيد ، كه خداوند برتر از همه چيز ، دمبهدم بايد از انجام دادن كار بد ، جلوگيرى كند ؛ زيرا اگر چنين باشد كه هرگاه كسى از بد بودن كارى آگاه باشد ، بايد ما او را از آن كار باز داريم ، خداوند نيز بايد به مانند ما از آن جلوگيرى كند ؛ زيرا چيزى كه آن را واجب مىگرداند ، در هردو كار موجود است .
و نيز مىبايست خداوند برتر از همه چيز از كار بد چون بد است ، جلوگيرى كند .
و از اين كه مىگوئيم خداوند برتر از همه چيز ، به ما فرمان داده است ، از انجام دادن كار نادرست ، با گفتن ، و با پيشگيرى كردن جلوگيرى كنيم ، برنمىآيد كه بايد بپذيريم : بايد خداوند ، با انجام دادن كارى از آن جلوگيرى كند ؛ زيرا چيزى كه ما را به پذيرفتن اين فرمان وا مىدارد ، خوب بودن به زبان آوردن بديهاى كار نادرست است ، و اگر خداوند با انجام دادن كارى ، از آن جلوگيرى كند ، اين خوبى در آن وجود ندارد ؛ پس روا مىگردد ، اين دو كار ، يكسان نباشند .
و نيز مىبايست ، ما هرلحظه ، بازداشتن از كار نادرست را از نو انجام بدهيم ؛ زيرا هرگاه كسى كه كار بد از او سر مىزند ، از بدى آن آگاه باشد ، اگر بار نخست بايد او را از آن جلوگيرى كرد ، بار دوم و در هرزمان ، بايد او را از آن كار جلوگيرى كرد .
اما كسى كه مىگويد اگر كسى جز ما ، نادرستى كار ديگرى را به او بگويد ، بازگو كردن آن از ما برداشته مىشود ، بنابر آنچه گفتيم كه يكايك مردم آن را بايد انجام بدهند ، سخن اين گوينده ، نادرست خواهد بود ؛ زيرا دليلى كه واجب بودنش را براى او ثابت مىكند ، در همهء مردم موجود است .
و همچنين كسى كه مىگويد ما بايد ديگران را از انجام دادن كار نادرست ، باز داريم ، هرچند به زيان جانى بكشاند سخنش نادرست است ؛ زيرا بسا باشد كسى بگويد ، هنگامى كه جلوگيرى كردن از كار نادرست ، به زيان بكشاند ، تباهىرسانى
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 658
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٦٥٨