آن ، كار بدى است .
و با اين گفتار ، بايد آگاه باشيم ، كه در گذشتن از گناه ، نادرست است .
خواهيم گفت : درستى اين سخن بر پايهء پذيرفتن آن است ، كه شايستگى پاداش ، و سزاوار شكنجه بودن ، يكديگر را نيست مىكنند ، و سزاوار بودن شكنجه ، داشتن پاداش را از ايشان نيست گردانيده باشد و ما نادرستى نيست شدن هريك از اين دو ، به ديگرى را ، آشكار كرديم .
اكنون كه ثابت شد ، سزاوار بودن پاداش از ميان نمىرود ، مىگوئيم ، هنگامى كه خداوند ، برتر از همهچيز ، از گنهكاران درگذرد ، آنان را درون بهشت مىفرستد . و براى فرمانبرداريهائى كه كردهاند پاداش مىدهدشان ؛ زيرا سزاوارى پاداش آنان بجاى مانده و نابود نشده است .
پس اگر بگويند : اكنون كه شما نيست شدن پاداش و كيفر با يكديگر را نادرست دانستيد ، دربارهء كسى كه پس از ايمان داشتن كافر مىشود ، يا پس از كافر بودن ، ايمان مىآورد ، چه مىگوئيد ؟
پاسخ خواهيم داد : رواست ايمان پس از كافر بودن بيايد ، و هيچ روا نيست كسى كه ايمان آورده است ، كافر بشود ، هرچند ميان گروه مرجئه كسانى هستند كه روا مىدانند ، مؤمن كافر گردد ، و كافر بودنش به ايمان داشتنش رسا نباشد .
اما سخن درست همان نخستين است . پس هرگاه پس از كافر بودن ايمان سر بزند ، خداوند برتر از همهچيز ، از سزاوار بودن شكنجه شدن كه كافر بودن ، آن را پديد آورده است ، به راه بخشش كردن در مىگذرد ؛ زيرا همهء مسلمانان برآنند ، كه شايستگى شكنجه شدن آن كسى كه گفتيم ، از كار مىافتد .
اما كسى كه ايمان مىآورد ، ناگزير ايمان آوردنش ، به كافر بودنش رسا خواهد بود ؛ زيرا همهء گروههاى مسلمان برآنند ، كه ايمان آوردن شايستگى پاداش يافتن هميشگى را پديد مىآورد .
پس اگر روا بدانيم ، كسى كه مؤمن است كافر شود ، و كفرش رسا به ايمانش باشد بايد براى كافر شدنش ، سزاوار شكنجه يافتن هميشگى گردد ؛ زيرا همهء
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 617
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٦١٧