پس در اين هنگام ، تكليف كردن به آن ، با از ميان بردن جلوگيرى و انجام دادن كار ، پس از آن خوب خواهد بود .
و از خداوند برتر از همه چيز خوب نيست كسى را به اين شرط به كارى وادارد كه آنچه از انجام دادنش جلوگيرى مىكند از ميان برود .
زيرا اين گونه تكليف كردن از كسى خوب است كه مانند هريك از ما پايان كارها را نداند و چيزى را شرط كند كه تكليف كردنش را از بدى به خوبى بيرون كشاند ؛ و اگر چنين چيزى روا باشد ، بايد روا گردد كسى را كه مىداند از انجام دادن كارى ناتوان است ، به شرط اين كه ناتوانى از او برداشته شود تكليفش كند ، يا كسى را كه مىداند او خواهد مرد ، به اين شرط كه نميرد بكارى وادارد ، و چنين چيزى نادرست است .
پس اگر بگويند : آيا پيش شما چنين نيست كه تكليف كردن كسى كه نيست و آفريده نشده ، به شرط يافتشدنش درست مىباشد ، پس آيا مانندش در همهء جاهائى كه گفته شد ، روا نخواهد بود ؟
گفته خواهد شد : همانا خداوند برتر از همه چيز ، ميان كسانى كه آفريده نشدهاند ، كسى را كه مىداند ، او را خواهد آفريد ، و همهء شرطهاى كار انجام دادن را برايش فراهم خواهد كرد ، او را تكليف مىكند ؛ و كسى را كه چنين نداند ، با شرط ، يا بدون شرط ، به هيچگونه او را تكليف نخواهد كرد ، پس جدائى ميان اين دو آشكار گرديد .
و نيز بايد در كارى كه تكليف داده شده ناچارى نداشته باشد ؛ زيرا آنچه از تكليف كردن ، در نظر گرفته شده دسترس گذاشتن پاداش است ، و كارى كه سزاوارى ستوده شدن با آن حاصل نشود ، سزاوارى پاداش يافتن نيز حاصل نخواهد شد ، و با ناچار بودن سزاوارى ستوده شدن حاصل نمىشود .
علاوه بر آن هيچ كس خودكشى نمىكند ، و فرزندانش را نمىكشد ، و دارائى خودش را نابود نمىسازد ، زيرا با نبودن پوشيدهكارى ناچار است ، اين كارها را نكند ، و اگر پوشيدگى بر او درآيد و باور كند كه كار خوبى است ، مىشود كه آن
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 358
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٣٥٨