آشكار خواهيم كرد ، اگر كسى بر كارى توانا باشد ، ضد آن كار را هم مىتواند انجام بدهد ، و همچنان كه چهار كون « 1 » ضد يكديگرند ، و به يك انجامدهنده برمىگردند ، نيكى و بدى نيز همچنان است .
علاوه بر آن در ميان كارهاى نيك ، و همچنين كارهاى بد چيزهائى پيدا مىشود كه ضد يكديگر مىباشند ، و ضديتى كه با يكديگر دارند جلوگيرى از آن نمىكند كه يك كس هردو را انجام بدهد .
و اين كه مىگويند : طبع روشنى ، بر اين است كه كار نيك انجام بدهد ، و طبع تاريكى آن را وادار مىكند كه كار بد بكند ، بنابراين گفتار ، بايد بپذيرند كه فرمان دادن به كار نيك ، و بازداشتن از كار بد ، و ستودن و نكوهش كردن ، زشت است ، زيرا به كارى كه طبع بر آن وادارد ، فرمان نمىتوان داد ، و نمىتوان از آن باز داشت .
و فرقهء ديصانيه ، از آنجا كه مىگويند : تاريكى مرده است ، و زنده نيست ، زشتى بيشترى به گفتارشان روى مىدهد ، زيرا جسم بىجان و مرده نه ستودنى است و نه نكوهش كردنى است .
و همهء اين گروهها بايد بپذيرند كه پوزش خواستن از گناهان زشت است ، زيرا اگر گناه ، كار تاريكى باشد ، خوب و ستوده است ، و تاريكى آن را نيكو مىشمارد ، و اگر گناه ، از روشنى سر مىزند بايد پوزش خواستن ، زشت باشد ، زيرا ، روشنى گناهى نكرده است تا از كار خود پوزش بخواهد .
و اين كه مىگويند : پوزش خواستن كار روشنى است ، و خوب است ، و روشنى از كارهاى تاريكى پوزش مىخواهد ، و همانگونه كه شخص سوار ، هنگامى كه چهارپايش كسى را بيازارد ، از گناه چهارپاى خودش ، پوزش مىخواهد ، اين سخن از ايشان نادرست است ، زيرا شخص سوار ، از كار چهارپا پوزش
هامش
( 1 ) چهاركون عبارت است از حركت و سكون و اجتماع و افتراق ( فصل و وصل ) و در يكى از نسخهها به جاى اكوان ، الوان نوشته كه مقصود از آن رنگهاى متضاد است .