بپذيريم يا آن را نپذيريم و هريك از اين دو شكنندهء ديگرى است ، و جلوگيرى كردن آن دو موجود بلا آغاز از يكديگر ، موجب يكى از آن دو چيز است كه گفتيم ؛ پس ناگزير يكى از آن دو را بايد بپذيريم .
اما ستمگرى از اين گونه نيست ، زيرا ستمگرى نشاندهندهء نادانى و يا نيازمندى است ، اما سبب بوجود آمدن آنها نمىباشد ، پس رواست كه ستمگرى پديد آيد ، و از آنگونه ستمگرى كه نادانى يا نيازمندى را نشان مىدهد جلوگيرى شود ، علاوه بر آن كه پاسخ درست از پرسش مربوط به ستمگرى ، بر آن گونه كه آشكار خواهيم كرد ، جز اين است .
و اكنون كه اعتقاد به دو موجود بلا آغاز باطل گرديد ، دانسته شد كه گفتار گروه ثنويه و مردم مجوس « 1 » و نصارا بر آن گونه كه سيد مرتضى در اين كتاب آورده نادرست است ، و گفتارشان از اين روى نادرست است كه در دو جا با آنان سخن مىگوئيم ، يكى در اين كه دو موجود بلا آغاز را پذيرفتند ، و آن را باطل كرديم ، و ديگرى اعتقادشان به اين است كه دردها زشت مىباشند ، و گفتگو در رنجها كه خوب يا بد هستند ، اگر خدا بخواهد ، از اين پس ، خواهد رسيد .
علاوه بر آن كه اين دو گروه ، روشنى و تاريكى را قديم مىدانند ، و حال آن كه آنها جسم هستند ، و ما بر حدوث همهء جسمها ، دليل آورديم ، پس گفتار هردو گروه باطل است .
و چيزى كه آنان را به اين كشيد كه دو كس كارها را در جهان انجام مىدهد و هردو در گذشتههاى بلا آغاز با هم بودهاند ، عقيدهاى است ، كه دربارهء نيكى و بدى دارند ، و بر آنند كه اين دو ، ضد يكديگرند ، و نمىشود كه هردو را يكى به وجود آورد ، و اين گفتارى نادرست است ، زيرا بد و نيك از يك جنس مىباشند .
علاوه بر آن ، در جاهاى بسيار آشكار شده است ، كه اگر بد و نيك ضد يكديگر هم باشند ، مىشود يك كس آنها را به وجود آورد ، زيرا بنا بر آنچه بعدها ،
هامش
( 1 ) مانويان و زردشتيان