آنچه را كه شهيد قاضى در صدد نتيجهگيرى آن است مىتوان چنين خلاصه كرد : از اينكه مىگويد : « من ده روز است كه او را ديدهام » فهميده مىشد كه او 380 فرسخ را ده روزه پيموده است .
چكيدهء نتيجهگيرى شهيد قاضى طباطبايى
از همهء اينها به دست مىآيد كه حركت در طى دهروز امكانپذير است و آنچه محدّث نورى نوشته استبعادى بيش نيست ؛ و شواهد تاريخى موجود اين امكان را ثابت مىكند .
خلاصهء كلام آنكه نوشته سبط ابن جوزى درست است كه مىگويد : آنان كوفه را در پانزدهم محرّم به سوى شام ترك گفتند . آنان در اوّل صفر به شام رسيدند و حدود هجده روز در آنجا ماندند . سپس در مدت هشت يا ده روز به كربلا رفتند و توانستند كه در بيستم صفر - اربعين - به كربلا باز گردند و به آنجا وارد شوند - و اين مطلبى است كه در صدد اثبات آن هستيم .
سپس در پاسخ دلايل طرف مقابل مىگويد : اما دربارهء مسألهء كسب اجازه پسر مرجانه از يزيد و بازگشت پيك نزد وى كه بيست روز وقت نياز دارد و يك ماه ماندنشان در شام - كه محدّث نورى آن را نوشته و بر پايه آن بازگشت در اربعين را نفى كرده است - بايد گفت :
اوّل اينكه قاصد مىتواند در مدّت حدود سه روز برسد - چنان كه ذكر آن در خبر بسر بن ارطاة گذشت .
دوم اينكه كسب اجازه به وسيله كبوتر نامهبر انجام شده باشد ؛ و اين ممكن است ، زيرا نخستين كسى كه كبوتر را به اين مقصود به كار گرفت نوح پيامبر و سپس سليمان و همچنين ايرانيان بودند . بنابر اين استفادهء آن در آن روزگار مرسوم بوده است .
سوم اينكه هيچ دليل معتبرى براى يك ماه ماندن آنها در شام وجود ندارد . بلكه تاريخهاى معتبر آن را چند روز - هشت تا ده روز - دانستهاند .
نيز گفته است : وانگهى ميان علماى اماميه مشهور است كه سر مطهّر در اربعين نخست به وسيله امام زين العابدين ( ع ) ، به پيكر مطهر ملحق شد ؛ و مجلسى ، شهرت اصحاب را پيرامون بازگشت اهل بيت ( ع ) در بيستم صفر نقل كرده است .
با كاروان حسينى از مدينه تا مدينه — صفحة 288
مساهمون: محمد امين پور اميني
ص٢٨٨