رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 399

[ تازيانه ] خوردن او بعد از هوش آمدن باشد ، و تا حدّ زده نشده در هيچ مرتبه واجب القتل نمىشود ، وامّا هر گاه حدّ زده شود در مرتبه ء سوم كشته مىشود ، يعنى دو بار حدّ مىزنند و بار سوّم مىكشند ، هم چنان كه در اخبار مستفيضه صحيحه وارد شده ، و بعضى گفته اند : در مرتبه ء چهارم كشته مىشود ، و اين أحوط است ، ومناط در ثبوت آن شهادت عدلين يا اقرار خود آن شخص است دو مرتبه ، يا حصول علم از براى حاكم شرع ، و هر گاه شارب الخمر پيش از شهادت شهود توبه كند حدّ از او ساقط مىشود ، هر گاه بعد از اقرار توبه كند حاكم شرع مخيّر است ميان عفو وتوبه . ( 1 ) ( 760 ) س 22 : ديه زخمهاى سر را بيان فرماييد و همچنين زخم رو را ؟ ج : زخمهاى سر ورو يك حكم ونُه قسم است : اوّل : خارصة ، به خاء وراء وصاد غير منقوطه ، و آن آن است كه پوست را بشكافد و به گوشت برسد ، و ديه آن يك شتر است ، يا ده دينار ، خواه مجروح مرد باشد يا زن ، بنده يا آزاد . دوّم : داميه ، و آن زخمى است كه از پوست بگذرد و گوشت را اندكى فرو گيرد ، و ديه آن دو شتر است . سوّم متلاحمه ، وباضعه نيز گويند ، و آن زخمى است كه گوشت را بسيار فرو گيرد ، و ديه آن سه شتر است . چهارم : سمحاق ، به كسر سين وسكون ميم ، و آن زخمى است كه از پوست بگذرد و به پوست نازكى كه روى استخوان است برسد امّا آن را نشكافد ، و در آن چهار شتر است . پنجم : موضحه ، و آن زخمى است كه پوست نازك روى استخوان را نيز بشكافد وسفيدى استخوان نمايان شود ، و در آن پنج شتر است .