( 740 )
س 2 : به شرف عرض عالى مىرساند كه جمعى كثير از اهل گلپايگان و اهل كمره و مردم قريه ء خمين منازعه نمودند ، و بر سر اهل خمين آمدند ، و در حينى كه منازعه كردند على خان ولد باقر خان فراهانى آمده و خود را داخل طرفين كرده ، از قضا تيرى به سر او واقع شده وكشته شده ، استدعا آن كه قربةً إلى الله وطلباً لمرضاته بيان فرماييد كه به عوض على خان مرقوم مقتول چه كس قصاص مىكنند ؟
و در چنين منازعه اى آيا لوث ثابت مىشود يا نه .
آيا ورّاث مقتول مىتواند قصاص خود را رجوع كند به شخصى كه در ميان منازعه نبوده است يا نه ؟
و بر فرض آن كه رجوع كند ورضا شود به ديه ، ديه آدمى مسلم چند مىباشد و چه چيز مىباشد ؟
و بر فرض آن كه ديه چند چيز مىباشد اختيار كردن اقسام ديات با وارث مقتول مىباشد يا نه ؟ بيّنوا توجروا ، أجركم على الله سبحانه و تعالى .
ج : بعضى سؤالات عجيبه در اين استفتاء ملاحظه مىكنم اوّل اين كه سؤال شده است كه به عوض على خان چه شخصى را قصاص مىكنند ، اين را هر كسى مىداند كه اگر قاتل مشخّص است ومعيّن ، و قتل بر سبيل عمد وعدوان بوده همان شخص قاتل را قصاص مىكنند ، نه ديگرى را ، و اگر قاتل مشخّص نباشد يا قتل عمد نباشد هيچ كس را قصاص نمىكنند .
و ديگر اين كه سؤال شده است كه آيا وارث مىتواند رجوع كند در قصاص به شخص ديگر كه در ميان منازعه نبوده ، نفهميدم اين چه سؤال است ، وچرا رجوع مىكند به شخصى كه در ميان منازعه نبوده و چه راه تسلَّطى بر آن شخص است ، غايت امر اين است كه به آن شخص خارج بگويند وادّعا كنند كه تو قاتل را فرستاده وامر به قتل كرده اى ، در اين صورت هم تسلَّط بر قصاص آن شخص نمىباشد ، وقصاص بر مباشر است نه آمر .
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 384
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٣٨٤