رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 296

سازد يا نه ؟ و در صورت عدم حريم از براى حصار آيا وضع عمارت و حمل آن بر حصار قلعه وباغ جايز است يا نه ؟ ج : بدان كه سؤال در اين استفتا چند مسأله است : اول اين كه آيا با وجود طريق بودن ارض مسطوره در سابق و ترك استطراق آن در اين زمان ومتروك شدن آن ، از براى ديگرى احياء آن جايز است يا نه . دوم آيا از براى هر يك از حصار جديد وقديم وحصار باغ حريمى مىباشد يا نه . سوم اين كه در صورت ثبوت چقدر است . چهارم آن كه از براي آبار ( 1 ) قنات مسطوره حريمى هست يا نه . پنجم اين كه حريم چقدر است . ششم اين كه آيا محيى را سدّ طريق باغ وفتح طريق ديگر مىرسد يا نه . هفتم اين كه آيا در صورت عدم حريم به جهت حصارهاى مسطوره حمل عمارت بر آنها جايز است يا نه . اما مسأله اولى ، پس تحقيق آن موقوف بر تقديم مقدمه اى است و آن اين است كه هر گاه ملكى عام باشد و بعد از آن خراب شود هر گاه ديگرى احياء آن را نمايد آيا ملك آن مىشود يا نه ؟ و تحقيق مقام آن است كه اراضى موات از چند قسم بيرون نيست . اول آن كه مطلقاً معلوم نيست كه در هيچ وقتى احياء آن شده يا نه ؟ و شكى در اين نيست كه هر كه آن را احيا كند مال اوست واجماع و احاديث صحيحه صريحه دال بر اين مطلب است . دوم آن كه معلوم است كه اين ارض سابقاً محياة بوده وحال موات شده ومطلقاً صاحب آن معروف و معلوم نباشد و صاحب آن ترك آن را نموده