( 641 )
س 15 : اگر ميت در حال حياة خود پاره اى وصيتها نموده باشد و ورثه اجازه ننمايند وزايد بر ثلث مال ميت ، موصى به بوده باشد آيا تكليف به چه نحو است تقديم واجبات هر چند در ذكر متأخر باشد از مستحبات ، يا نحو ديگر است ؟ مستدعى است كه مفصّلًا بيان فرمايند .
ج : بدان كه واجبات بر دو قسم است ماليه وبدنيّه و واجب مالى مثل زكات و خمس وكفارات ورد مظالم واجب ومؤنت حج ميقاتى كه آن نيز ماليه است اگر چه مشوب به بدنيه نيز هست ، و واجب بدنى مثل نماز و روزه .
پس اگر واجباتى كه وصيت نموده واجب مالى باشند وموصى هم تصريح به ثلث نكرده باشد بايد ابتدا واجبات ماليه را اخراج نمود اگر چه در ذكر متأخر باشند پس وصاياى غير واجبه را از ثلث به جا آورد پس اگر وصاياى غير ماليه از ثلث كمتر يا به قدر ثلث شود بايد همه را به جا آورد و اگر از ثلث زايد باشد زايد بر ثلث را نبايد اخراج كرد ولغو مىشود و در غير واجبات ماليه كه از ثلث وضع مىشود هر گاه از ثلث زايد باشند اگر تصريح كرده باشد موصى كه ابتدا كدام را مقدم داريد بايد آن را مقدم داشت و همچنين اگر قرينه بر تقديم بعضى باشد مثل وصيت بحمل نعش به عتبات و اگر تصريح به تقديم نكرده باشد هر كدام را در ذكر كردن و گفتن مقدم داشته بايد آن را مقدم به جا آورد تا ثلث تمام شود وواجبات بدنيه نيز داخل در اين حكم است و از ثلث وضع مىشود و اگر معلوم نباشد كه كدام را مقدم ذكر كرده بايد در تعيين تقديم در ذكر ، رجوع به قرعه نمود و اگر موصى تعيين ثلث نموده باشد يعنى وصيت كرده باشد كه ثلث مال مرا به مصارف معينه برسانيد مثل اين كه فلان مبلغ حجه بگيريد و فلان مبلغ را زكات بر ذمه من است بدهيد و فلان مبلغ خمس و فلان مبلغ رد مظالم بر ذمه من است و فلان مبلغ مسجد بسازيد و همچنين در اين صورت ابتدا بايد واجبات ماليه را از ثلث اخراج نمود اگر چه آخر ذكر كرده باشد يا تصريح به تأخير كرده باشد پس اگر از ثلث بعد از آن چيزى باقى ماند صرف
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 198
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص١٩٨