و در موضع ثانى اين عبارت است كه يوم قبل جناب آقا سيد حيدر به رحمت الهى فايض گرديد و در عوض كمترين ، عالى جناب مقدس القاب آقا سيد مرتضى ولد مرحمت وجنت مكان سلالة العظام الكرام آقا مير ابو طالب پيش نماز مسجد ريگ را وصى خود نمودم به نهج مذكور كه عرض شده بدون كم و زياد و عمل نمايند وإن شاء الله تعالى فرزندى محمد حسن را متوجه بشوند كه قابليت به هم برساند بعد از قابليت امورات را به او متوجه نمايند و در عدم قابليت ، حضرات خود متوجه بشوند . تمام شد فقره دويم .
در موضع ثالث اين عبارت است كه عالى جناب آقا سيد مرتضى وصى كل مىباشد وجناب حاجى عبد الحيّ آن هم وصى كل وآقا زين العابدين پسر عمو بايد به اطلاع حضرات دخل و تصرف به فرموده ايشان بنمايد .
اين بود فقره سوم كه آن مرحوم نوشته در باب وصى استدعا از مراحم عالى آن كه اين سه فقره عبارت وصيت نامچه كه سواد آن عرض [ شد ] مطالعه فرموده چون در فهم اين عبارات اختلاف است آن چه به نظر سركار عالى مىرسد حكم آن را در فوق عريضه صريحا وباسمه قلمى فرمايند كه آيا هر سه نفر وصى شرعى مىباشند يا دو نفر وصى و يك نفر مطلع وناظر يا يك نفر وصى و دو نفر مطلع وناظر مىباشد . بينوا توجروا اجركم على الله .
ج : أولا بايد دانست كه مراد از وصى كسى است كه عمل كردن و به جا آوردن محول به او باشد ومراد از ناظر بر وصى آن كسى است كه مراقب وصى باشد ومطلع از اعمال او شود و اگر وصى امرى كه خلاف مقتضاى وصيت باشد مرتكب شود او را منع نمايد و اگر اهمال در جا آوردن وصيت كند او را بر عمل وا دارد معنى متعارف ناظر در اين ازمنه اين است .
و اگر دو امر باشد كه هر يك مقتضاى [ وصيت ] باشد و وصى خواهد يكى را اختيار كند وناظر ديگرى را اختيار وصى مقدم است مثل اين كه وجهى را بايد به فقير داد وصى فقيرى را ، اختيار كند كه مستحق باشد وناظر مستحق ديگر را اختيار وصى مقدم است مادامى كه اين نيز موافق وصيت باشد .
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 200
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٢٠٠