و يا پانصد نفر بودند ، طلبيد و از ايشان بيعت گرفت بر اين كه مقاتله نمايند با قريش و فرار نكنند از ايشان ، در تحت سمره ( 1 ) يا سدره نشسته بود . و معنى درخت سدر مشهور است . و امّا درخت سمره ، پس در مجمع البحرين گفته كه درخت طلح است . و آن درختى است بسيار بزرگ و پر خار و آن درخت موز است كه هميشه سبز است .
مجملا گويا « رضى الله عنه » گفتن به اصحاب پيغمبر صلَّى الله عليه و إله ، از آن روز در ميان مردم بنا شده ( 2 ) و قبل از آن نبود . و گويا مختصّ به اهل بيعت رضوان بود و لكن به سبب مرور دهور ، مردم وجه اطلاق را ندانسته بر ديگران نيز اطلاق كردند .
شرح
( 1 ) بضمّ الميم شجر الطلح و منه الحديث فأتى سمرة ، فاستظلّ بها . [ مجمع البحرين مادّه سمر ]
( 2 ) ابتداء گفتن رضي الله عنه به أصحاب معلوم نيست كه از كجا است و احتمال اين است كه دخل به اين مقدّمه ندارد ، بلكه چون اكثر أصحاب كافر بودند بعد مسلمان شدهاند در مقام دعاى خير بر آنها رضي الله عنه مىگويند كه خداوند از آنها راضي باشد و گناهان گذشته ايشان را ببخشد و چون حضرت أمير عليه السلام از ايام طفوليت مسلم بود و ايمان بجناب پيغمبر ( ص ) آورده بود و لم يشرك با لله طرفة عين لهذا رضي الله عنه را در آن حضرت اصطلاح نكردهاند ، بلكه حضرت على كرّم الله وجهه مىگويند . شرح ( خ ل ) ( يعنى عزيز كرده است خداوند تعالى وجه على ( ع ) [ را ] از اين كه آنى از اوقات بسوى بتان برگردد يعنى از حين تولَّد هميشه روى مباركش به سوى خداوند عالم است . شرح ) ( يعنى عزيز كرده است خداوند تعالى وجه على عليه السلام [ را ] از اين كه آنى از اوقات به سوى بتان برگردد يعنى روى مباركش هميشه در عبادت و پرستش خداوند جلّ و علا بوده و تواضع صنمها و ذليل آنها نشده لمحرّره )