و معلوم است كه چيزى كه اجر داشته باشد و به منزله وفاء به عهد خدا و دست دادن به دست خدا باشد ، البتّه اگر واجب نباشد ، لا محاله مستحبّ مؤكَّد خواهد بود .
علاوه بر اين كه اصل در فعل و ترك پيغمبر صلَّى الله عليه و آله كه مقدّمه اطاعت وى در رسالت باشد ، رجحان است .
علىّ بن ابراهيم ( ره ) روايت كرده در بيعت رضوان ، اوّل آيهء * ( لَقَدْ رَضِيَ الله عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ ) * نازل شد و بعد از آن ، آيهء * ( إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ ) * [ نازل شد ] . و لكن در جمع كردن ، عكس كردهاند ( 1 ) .
يعنى : هر آينه بتحقيق خوشنود شد خداوند از مؤمنين در وقتى كه بيعت بكنند تو را در تحت آن درخت معهود .
و اولى اين است كه اذ از براى تعليل باشد زيرا كه اگر از براى توقيت باشد ، لازم مىآيد كه رضاى خدا در وقت بيعت باشد در مستقبل و حال آن كه در ماضى بوده است ( 2 ) .
و امّا تعليل ماضى به امرى كه در مستقبل مىآيد ( 3 ) ، پس به هيچ نوع
شرح
( 1 ) يعنى در قرآن آيه لقد رضي الله به عقب افتاده است . شرح
( 2 ) يعنى رضا در ماضى بوده است از جهت لفظ رضي كه فعل ماضى است با لفظ قد .
شرح
( 3 ) يعنى مثلا مىتوان گفت كه خداوند ديروز از زيد راضى شد ، جهت اين كه زيد فردا فلان كار را خواهد كرد و خدا چون مىداند كه او اين كار را خواهد كرد لهذا راضى شده است و اين راجع مىشود به اين كه رضاى خدا از اول خلقت حاصل شده از مؤمنين از جهت اين كه آنها در وقت مزبور از عمر نبى صلَّى الله عليه و آله بيعت به او كردنى بودند و لا يخفى اين تفسيرى كه مصنّف بر آيه كرده است درست نيست ، بلكه معنى آيه على ظاهر القواعد اين طور بايد باشد كه يبايعونك در اين جا از براى