او مىدهم ، عامل مستحق اجرة المثل خواهد بود ( 1 ) و اگر عامل عبد يا اسب را به در خانهء جاعل آورد و باز فرار كرد ، مستحقّ چيزى نيست و اگر عمل بعد از صيغه از جماعتى صادر شد ، شريك در جعل مىشوند .
و جعاله احكام رشيقه دارد كثيرة الابتلاء . و لكن اين وجيزه از براى صيغ است نه احكام و طالب آنها در نظام الفرائد نظر نمايد . پنجم از عقود جايزه شركت به كسر
شين و ضمّ او [ آن ] است ( 2 ) و آن عبارت است از اجتماع حقوق چند مالك در يك چيز مشاعا و بر دو قسم است : قهرى مثل مال موروث و اختيارى ( 3 ) و اين محتاج به صيغه است نه [ قسم ] اوّل و بر چهار قسم است :
شرح
( 1 ) اين مشكل است و بلكه ظاهرا بايد آن قدر كه چيز صدق مىكند كافى باشد اگر چه كمى باشد ، زيرا كه عامل بدين قرار عمل نموده . شرح
( 2 ) ضبط اين كلمه ( لفظ خ ل ) را در روضه و غير آن بفتح شين و كسر راء ضبط كردهاند و لكن چون وزن فعل به وزن كتف را چند لغة معروف است ، خود همان وزن و كسر فاء تبعا للعين و فتح خاء و سكون عين از براى تخفيف و نقل كسرهء عين بر فاء پس بنا بر اين شركت بكسر شين و سكون را جايز مىشود و لكن ضم شين معروف نيست .
و عقد شركت را تقسيم كردن به اجتماع حقوق چند نفر در يك چيزى درست نيست ، بلكه اين تفسير خود شركت بمعنى لغوى است پس لفظ آن در قول مصنّف : و آن عبارت است آه ، بايد راجع شود به شركت بمعنى لغوى بر سبيل استخدام نه شركت بمعنى عقد شركت . شرح
( 3 ) يعنى شركت اختيارى و محتاج به صيغه است و اين درست نيست ، بلكه مطلق شركت اگر چه اختيارى باشد بىصيغه و عقد هم مىشود . مثل اين كه دو نفر مال خود را به يكديگر ممزوج نمايند به طورى كه تمييز نشود مثل اين كه هر يك دوشاب خود را