و در سبق دوازده چيز شرط است
:
اوّل : مسابق عليه
است و او [ آن ] هر جاندارى است كه در جهاد او [ آن ] را سوار مىتوان شد ، مثل فيل و شتر و اسب و استر و حمار . و شرط است كه سوار باشند پس دو اسب يا دو حيوان ديگر را بدون سوارى بدوانند تا معلوم شود كه كدام يك سابق مىشوند ، باطل است . و در گاو اشكال است . اظهر عدم جواز است ، زيرا كه نادرى از مردمان او [ آن ] را سوار مىشوند .
پس سباق ( 1 ) به غير اينها ، مثل دويدن آدميان و پرانيدن مرغان و راندن كشتيها و كشتى گرفتن و جنگ انداختن قوچ و خروس و شير و گاو و به شكار فرستادن سگها و مرغان شكارى و مانند اينها ، صحيح نيست . و آيا حرام نيز هست ؟ اشكال است . اظهر عدم حرمت است و لكن احوط است
شرح
مهارت در او هم ساقط مىشود جهت اين كه اين بالذّات مقصود نيست بلكه من باب المقدّمه است و بعد از آن كه ذى المقدّمه ندارد چه مقدّمه و لكن بعيد نيست كه تفنگ و توپ انداختن عوض تير انداختن واجب كفائى باشد و مهارت در آن و آن هم به حمد للَّه به قدر كفايت موجود است . ( شرح )
( 1 ) مراد از مسابقه در اين چيزها غلبه يكى است از متقابلين بر ديگرى در دويدن با سبقت و همچنين پرانيدن طيور و راندن كشتيها و در پرانيدن با قسم على حده هم مىشود مثل اين كه در يك ساعت مثلا هر يكى چند دفعهء برود و برگردد يا اين كه كدام يك در هوا بالاتر مىرود و نحو اين و در كشتى گرفتن با زمين انداختن آن ديگرى و در چنگ انداختن با انداختن يكى ديگر را و در شكار كردن با زود شكار كردن مثلا و همچنين در امثال اينها مثل اين كه به جايهاى تاريك رفتن و آمدن و همچنين به جايهاى پر واهمه و نحو آن . شرح