و نحو آن ، نقل نمودن منفعت عوضيّه ( 1 ) آنها است به فلان شخص و آن چه متعارف شده در ميان مسلمين كه باغ و نخلستان و بستان خربزه و هندوانه و جوزقه « 1 » و مانند اينها را به اجاره مىدهند امرى است كه در دين اسلام نيست ( 2 ) و عوضين هر دو حرام است .
شرح
( 1 ) يعنى منفعتى كه معوض قرار داده شده است . شرح
( 2 ) وجهش اين است باغ كه ميوه ها را بروز داده است ميوه عين شده است و از منفعت بيرون رفته است بايد همان اعيان بوجه مصالحه منتقل شود . پس اين شش ماه كه باغ به اجاره داده مىشود منافعى كه در توى اين شش ماه حاصل خواهد شد ، بايد منتقل شود و ميوه هاى حاضر كه در توى اين مدّت حاصل نمىشود ، بلكه سابقا حاصل شده است و الآن تربيت مىيابد و مقصود اين تربيت نيست پس اجاره باطل مىشود و عوضين هر يك مال صاحب خودش مىشود و تصرّف در آنها درست نمىشود و همچنين هر چه به اين تصرّف مترتب مىشود . و لهذا فرموده كه عوضين هر دو حراماند و لكن حكم ببطلان اجاره باغات مثلا مطلقا درست نيست بلكه بايد تفصيل داده شود كه اگر ميوه ها بروز نكرده است اجاره آنها إلى مدّتى كه ميوه ها را برساند ، درست است مثل اين كه از اوّل عيد إلى شش ماه مثلا اجاره دهد و در اين اثنا ميوه ها حاصل شود و برسد تمام شود و اگر ميوه ها بروز نموده است ديگر اجاره نمىشود بايد با مصالحه صيغه خوانده شود مگر اين كه باغ را در اين صورت به اجاره بدهد براى مجرّد تفرّج و سير و سياحت و ميوه ها را با سبيل تبعيت و عنوان اشتراط داخل بكند يا هيچ نكند و با ميوه ها رجوع نداشته باشد براى صاحب خودش بماند و در صورتى كه ميوه ها بروز كرده و با مصالحه انتقال حاصل مىشود ، بايد شرط كند ماندن ميوه ها را تا رسيدن و إلَّا صاحب باغ با صاحب ميوه بايد مصالحه على حده بكنند كه تميز اشتراك در ميوه داده شود . شرح« 1 » جوزقه غوزه و غلاف پنبه كه هنوز پنبهء آن را در نياورده باشند جوزغه و جوزق نيز گفته شده است - فرهنگ عميد