پس آن ديگرى بگويد : « قبلت المصالحة عن هذا المتاع بهذا المبلغ » .
يعنى : قبول كردم گذشت نمودن قرار ترا از اين متاع ، به انتقال نمودن به اين مبلغ .
و جايز است كه قصد كند كه منتقل نمودم به تو به طور گذشت از اين متاع به اين مبلغ . و چون كه معنى نقل را در وى قصد بايد كرد و او [ آن ] متعدّى است ، پس جايز است كه متعدّى به مصالح عنه بدون لفظ عن نيز بشود به اين قسم كه : « صالحتك هذا المتاع بهذا المبلغ » .
يعنى : نقل كردم به تو اين متاع را بطور گذشت و عفو بر اين مبلغ .
پس او بگويد : « قبلت المصالحة لهذا المتاع ( 1 ) بهذا المبلغ . » يعنى : قبول كردم نقل كردن تو اين متاع را به اين مبلغ و در معنى گذشت بايد اين معنى را قصد نمايد ( 2 ) كه هم چنان كه در گذشت كردن دقّت نمىنمايند ، من هم نيز در تعيين عوضين بسيار دقّت نكردم كه صبره گندم را مثلا بىوزن و كيل به تو منتقل كردم و قريه را بىتعيين حدود به تو منتقل نمودم و مانند اينها ، نه اين كه از جميع جهات مثل گذشت كردن منتقل كردم كه تا غبن و عيب و مانند اينها را نيز شامل شود ، هم چنان كه تفصيلا گذشت .
شرح
( 1 ) لفظ لهذا المتاع غلط است مىبايست بگويد قبلت مصالحة هذا المتاع لنفسي بهذا المبلغ فتأمّل . شرح
( 2 ) اين هم درست نيست زيرا كه از اين لازم مىآيد كه در مادّهء كه مماكسه در او شده و تعيين از همه جهت به عمل آمده بايد صيغه مصالحه خوانده نشود ، يا در وقت خوانده شدن صيغه ، اين معنى را قصد نكنند و الَّا غلط خواهد بود و اين معنى اگر معنى مصالحه است بايد در هيچ جا ترك نشود . شرح