حقيقت سعادت و شقاوت
امر دوم : گذشت كه محقق خراسانى اعتقاد دارد كفر و سركشى
تابع اختيارى هستند كه ناشى از مقدمات آن مى باشد . و اين مقدمات خود ناشى از شقاوت و نگون بختى ذاتى كفر و سركشى است كه همراه و ملازم ذات اين دو است . و براى اين سخن از دو روايت شاهد آورده است : اول : ( خوشبخت در شكم مادرش خوشبخت و نگون بخت در شكم مادرش نگون بخت است ) « 1 » و دوم : ( مردم معادنى چون معادن طلا و نقره هستند ) . « 2 » و محقق خراسانى مى فرمايد كه براى امر ذاتى علت آورده نمى شود . « 3 »
اشكال : سعادت و شقاوت دو امر ذاتى نيستند زيرا سعادت عبارتست از آنچه موجب وارد شدن در بهشت و آسايش ابدى و لذت هاى جاودان مى گردد و شقاوت و نگون بختى عبارتست از آنچه موجب وارد شدن در آتش و كيفرها و دردها مى گردد . و اين سخن پس از بيان حقيقت سعادت و شقاوت آشكار مى گردد و آن اينكه : سعادت هر چيز رسيدن آن به نهايت كمال و فعليت آن شى به حسب
هامش
( 1 ) - تفسير قمى ص 227 رد جبريه و قدريه . توحيد 356 باب سعادت و شقاوت زهد اهوازى از علماى قرن سوم هجرى . و بحار ج 5 ص 9 و 157 . جز آنكه متن روايات چنين است : ( خوشبخت كسى است كه در شكم مادرش خوشبخت باشد و نگون بخت كسى است كه درشكم مادرش نگون بخت باشد ) و در برخى روايات كلمه نگون بخت بر خوشبخت مقدم شده است .
( 2 ) - كافى ج 8 ص 177 ح 197 / فقيه ج 4 ص 380 ح 5821
( 3 ) - كفايه الاصول ص 68