همچنين از امام صادق ( ع ) روايت شده است كه پيامبر خدا ( ص ) فرمود : هر كس گمان كند خداوند به بدى و زشتى فرمان مىدهد بر خدا دروغ بسته است و هر كس گمان كند كه نيكى و بدى به غير مشيت خداوند است خداوند را از سلطنتش خارج ساخته است و هر كس گمان كند كه گناهان به غير قوت و نيروى خداوند است بر خدا دروغ بسته است » « 1 » و همچنين از مهزم روايت شده است كه امام صادق ( ع ) فرمود : به من از آنچه ياران ما در آن اختلاف دارند بگوئيد . عرضه داشتم : در جبر و تفويض ! امام فرمود : پس از من بپرس . عرضه داشتم : خداوند بندگان را بر گناهان مجبور ساخت ؟ امام فرمود : « خداوند از اين سخن بر آنان نيرومندتر است . »
عرضه داشتم : « پس امور را به آنان واگذارد ؟ » امام فرمود : « خداوند از اين كار بر آنان تواناتر است . » عرضه داشتم : پس اين امر چگونه است ؟ امام دست خود را دو يا سه بار پشت و رو كرد آنگاه فرمود : « اگر در اين باره پاسخ تو را بدهم كافر مى شوى . » « 2 » سخن امام كه مى فرمايد : خداوند ، از اين كار بر آنان نيرومندتر است به اين معناست كه خداوند نيرومندتر از آن است كه چنان بر بندگانش غلبه كند و آنان را مجبور نمايد كه مقاومت در برابر نيروى انجام دهنده ، باطل و غير ممكن باشد . بلكه او وقوع فعل اختيارى از فاعل آن و از مجراى اختيار او را مى خواهد پس آن فعل را بدون اينكه اراده اش را باطل سازد انجام مىدهد .
هامش
( 1 ) - توحيد ص 359 باب 59 ح 2
( 2 ) - توحيد باب 59 نفى جبر و تفويض ص 363 ح 11