3 . حسن احتياط
احتياط ، در هر حال ، نيكوست ، چون عقل برآن دلالت دارد و در روايات نيز به آن تشويق شده است ، جز در مواردى كه دليل بر عدم رجحان احتياط در آن دلالت كرده است ، مانند :
1 ) احتياطى كه به وسواس مىانجامد ، چرا كه وسواس از جانب شيطان است و از آن [ در روايات ] نهى شده است ؛
2 ) احتياطى كه در آن چندان سختى و مشقّت [ - عسر و حرج ] باشد كه نظام را مختل سازد ، كه آن دو نيز در شريعت اسلامى نفى شده است .
مقام دوم شبههء حكمى تحريمى با اجمال دليل
اين مقام دوم از مقامهاى ششگانهاى است كه در آغاز برائت ياد شد ، و مثال آن جايى است كه فقيه دربارهء واژهء غنا كه در روايات ، حرمت آن بيان شده ، شك مىكند كه معنايش صدايى است كه طربآور و همراه با چهچه [ - ترجيع ] است و يا صدايى است كه فقط در آن چهچه وجود دارد . در اين صورت ، صدايى كه [ در آن ترجيع و چهچه هست اما ] طربآور نيست ، معلوم نيست كه آيا در غناى حرام داخل هست يا نه . در نتيجه ، بيانى دربارهء آن از سوى شارع نيامده ، چون دليل حرمت غنا برحسب ظاهر بيانگر حكم آن نيست ، چرا كه قدر متيقّن [ - مقدار يقينى ] غنا ، صدايى است كه [ در آن چهچه باشد و ] مطرب نيز باشد . حكم اين مسئله و اختلاف در آن ، همانند حكم و اختلاف در مسألهء پيشين است ، يعنى آنجا كه منشأ شك در حرمت ، فقدان نص مىباشد .