[ مفهوم عرفى حدوث و قدم دو ويژگى دارد :
1 - اينكه مفهومى نسبى و اضافى است ، زيرا فقط هنگام مقايسهء عمر دو پديده و ملاحظهء طولانىتر بودن عمر يكى نسبت به ديگرى ، آن مفاهيم به دست مىآيد .
2 - اينكه خصوص سبق و پيشىِ زمانى در آن معتبر مىباشد . ]
[ 2 ]
اصطلاح فلسفى حدوث و قدم
حال اگر معناى عرفى حدوث و قدم را از حالت اضافى بودن بدر آورده و آنها را به صورت دو مفهوم نفسى و حقيقى درآوريم ؛ همچنين در آن تعميم دهيم [ به گونهاى كه اقسام ديگر سبق و تقدم را نيز فراگيرد ؛ ] در اين صورت حدوث و قدم از اعراض ذاتىِ موجود مطلق محسوب شده و موجود مطلق به حادث و قديم تقسيم خواهد شد و در نتيجه بحث از حدوث و قدم يك بحث فلسفى به شمار خواهد آمد .
بنابراين ، موجود تقسيم مىشود به : حادث و قديم . قديم عبارت است از : « آنچه وجودش مسبوق به عدم آن نمىباشد . » و حادث عبارت است از : « آنچه وجودش مسبوق به عدم آن است » .
[ 3 ] [ همانگونه كه يادآور شديم ، مقصود از « سبق » در اصطلاح فلسفى حدوث و قدم ، معناى عام آن است ، اما ] از ميان انواع گوناگون سبق ، تنها چهارنوع از آن را مىتوان در تعريف حدوث و قدم اخذ و اعتبار نمود ، كه عبارتند از : سبق زمانى ، سبق علّى ، سبق دهرى و سبق به حق . بنابراين حدوث و قدم بر چهار قسم خواهد بود :
1 - حدوث و قدم زمانى .
2 - حدوث و قدم علّى ، كه به حدوث و قدم ذاتى معروف است .
3 - حدوث و قدم به حق .
4 - حدوث و قدم دهرى .
ما در طى فصلهاى بعدى به تفصيل دربارهء اين اقسام چهارگانه گفت و گو خواهيم كرد .