ترجمه و شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 247
وجود ، فحقيقته غير وجوده ، و إلّا كان وجود كلّ ممكن واجبا . و منها : أنّه لو كان وجود الواجب بالذات مجرّدا عن الماهيّة ، فحصول هذا الوصف له ، إن كان لذاته ، كان وجود كلّ ممكن واجبا ؛ لاشتراك الوجود ، و هو محال ؛ و إن كان لغيره ، لزمت الحاجة إلى الغير ، و لازمه الإمكان ، و هو خلف . و منها : أنّ الواجب بالذات مبدأ للممكنات . فعلى تجرّده عن الماهيّة ، إن كانت بلكه چيز ديگرى است [ كه همان ماهيت واجب است ؛ ] چراكه اگر حقيقت وجود واجب همان وجودش باشد بايد وجود هر ممكنى واجب باشد . اعتراض دوم اگر وجود واجب بالذات مجرّد از ماهيت باشد ، منشأ حصول اين وصف [ يعنى وصف تجرد از ماهيت ] براى واجب يا ذات او است كه در اين صورت بايد هر ممكنى [ مجرد از ماهيت و در نتيجه ] واجب باشد ، زيرا [ به عقيدهء شما ذات واجب همان وجود اوست و ] وجود ميان واجب و ممكنات مشترك است ، [ پس وجود آنها نيز بايد اقتضاى وجوب و تجرد از ماهيت داشته باشد ] و چنين چيزى محال است . و اگر منشأ حصول اين وصف براى واجب چيزى غير از ذات او باشد ، لازمهاش آن است كه واجب نيازمند به غير باشد ، و لازمهء نيازمندى به غير ، امكان است ، و اين خلف است . [ بنابراين ، حصول چنين وصفى - يعنى تجرد از ماهيت - براى واجب محال است و در نتيجه بايد گفت واجب بالذات ماهيت دارد . ] اعتراض سوم واجب بالذات مبدأ همهء ممكنات است [ و همه ممكنات را او به وجود آورده است ] ، پس بنابر تجرّد واجب از ماهيت ، اگر مبدئيّت واجب براى ممكنات ، ذاتى وى باشد بايد همهء وجودها اينگونه [ يعنى مبدأ ممكنات ] باشند ؛ و لازمهء اين