تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 85

مساهمون:

ص٨٥
بدين شرح كه :

الف ) تقدم زمانى :

فعليت نطفه بر قوه و استعداد انسان براى كسب مدارج علمى تقدم زمانى دارد .

ب ) تقدم بالطبع :

صورت ، شريك علتِ فاعلى براى ماده و قوه است ؛ پس صورت - كه همان فعليت شىء است - تقدم بالطبع بر ماده و قوه دارد .

ج ) تقدم علّى :

عقل با صورت ، مجموعاً علت تامه براى ماده و قوه است ؛ لذا تقدم علّى بر آن دارد .

د ) تقدم بالحقيقه :

قوه ، كيف استعدادى است و بنابر اصالت وجودْ حمل وجود بر آن ، يك حمل مجازى است . اما حمل وجود بر وجود قوه ، حقيقى است و وجود قوه همان فعليت است ، زيرا وجود مساوق با فعليت است .

ه ) تقدم بالدهر :

عالم عقول - كه فعليت محض است - بر عالم ماده ، كه موطن قوه وماده است ، تقدم بالدهر دارد .

و ) تقدم بالشرف :

قوه نقصان و كمبود است و فعليت ، كمال و دارايى است و كمال بر نقصان برترى و شرف دارد .