جامع هر دو باشد ، كافى است .
[ مسئلهء ] ( دوم ) : هرگاه عينى در دست يك نفر است و هر دو به آن ادعا آوردند ، حكم مىشود به ملكيت اوّلى با قسم ؛
و اگر در دست سومى بود و دو نفر به آن ادعا آوردند ، حكم مىشود به ملكيت هر كدام كه سومى ، تصديق
] 961 / A [
او كند با قسم ؛
و اگر هر دو را تصديق نمود ، از [ آن ] هر دو است با قسم هر دو ؛
و اگر تكذيب هر دو را كرد ، از [ آن ] خودش است با قسم .
[ مسئلهء ] ( سوم ) : هرگاه دو نفر ادعا كردند و هر دو اقامه بيّنه نمودند ؛ اگر ممكن است جمع ، جمع مىكنند ميان آن دو بيّنه ؛ و الّا تعارض مىكنند ؛
و در اين صورت اگر آن عين در دست هر دو است ، حكم مىشود كه از [ آن ] هر دو است ؛
و اگر در دست يكى از آنان است ، حكم به ملكيّت ديگرى مىشود [ بنا ] به قولى ؛ هرگاه هر دو بيّنه به ملك مطلق ، يا به سبب ملك شهادت دادند ؛ « 1 »
و اگر يكى از آنان به سبب ، شهادت داد ، او مقدّم است .
و اگر آن عين در دست ديگرى است ، حكم مىشود به وفق اعدل از آن دو بيّنه ؛ و اگر در عدالت ، مساويند ، حكم مىشود به وفق هر كدام كه عدد شهودشان بيشتر است ؛
و اگر در آن جهت هم مساويند ، ميان آنان قرعه مىزنند و آن [ كسى ] كه قرعه به اسم او درآمد ، قسم بخورد و بگيرد ؛
و اگر امتناع از قسم نمود ، ديگرى قسم بخورد و بگيرد ؛
و اگر هر دو از قسم نكول كردند ، از [ آن ] هر دو است .
[ مسئلهء ] ( چهارم ) : دو شاهد مرد ، در حكم يك شاهد مرد و دو شاهد زن است .
و دو شاهد ، بر يك شاهد و [ يك ] قسم مقدّم است .
و اگر دو مرد مدعى زوجيت زنى شدند با بيّنه ، از هر دو طرف قرعه مىزنند .
هامش
( 1 ) . براى اطلاع از تفصيل در اين مسئله و اقوال در آن ، نك : غاية المراد ، ج 4 ، ص 70 - 75 .