( تنبيه )
كتابت ، مستحبّ است با امانت بنده و كسب او ، و مؤكّد مىشود
] 041 / A [
با سؤال كردن خود آن بنده .
و كتابت ، عتق نيست و بيع نيست ؛ و اگر مولا فروخت به بنده ، خودش را به ثمن حالّى يا مؤجّلى ، صحيح نيست .
و كتابت ، محتاج است به ذكر اجل [ بنا ] به قولى ؛ « 1 » و فاسد آن [ كتابت ] ، حكمى ندارد .
و آنچه سيّد در عقد شرط كرده [ است ] از شروط جايزه ، لازم است ؛ و اگر گفت :
« أنت حرّ على ألف » « 2 » و بنده قبول نمود ، الف « 3 » را ، بايد حالّا بدهد .
( امر ) دوم : سيّد ( است ) ؛
و شروط آن [ عبارت از ] :
[ ا ] : بلوغ و ؛
[ ب ] : عقل و ؛
[ ج ] : اختيار و ؛
[ د ] : قصد و ؛
[ ه ] : ملك و ؛
[ و ] : جواز تصرّف است ، پس كتابت صبىّ « 4 » و ديوانه و مكره و ساهي و سكران « 5 » و غير مالك و محجور عليه از [ جهت ] مفلّسى يا سفاهت ، باطل است .
هامش
( 1 ) . برخى از فقهاى شيعه كه چنين فتوا دادهاند ، عبارتند از :
الف : شيخ طوسى در المبسوط ، ج 6 ، ص 73 .
ب : ابن حمزه طوسى در الوسيلة ، ص 344 .
ج : محقّق حلّى در شرايع الإسلام ، ج 3 ، ص 96 .
د : علّامهء حلّى در قواعد الأحكام ، ج 3 ، ص 232 و تحرير الأحكام الشرعيّة ، ج 4 ، ص 224 ، م 5698 .
( 2 ) . تو در قبال هزار درهم يا دينار ، آزادى .
( 3 ) . هزار .
( 4 ) . بچه .
( 5 ) . مست .