كتاب وديعه
( بدان كه ) وديعه ، عقدى است جايز از طرفين ؛ كه باطل مىشود به مردن و ديوانگى .
و محتاج است به ايجاب ؛ و آن ، هر لفظى است كه دلالت كند در نايب گرفتن بر حفظ مال . و قبول لفظى ، لازم نيست .
و بعد از قبول ، لازم است حفظ آن به اندازهاى كه عادت جارى شده بر حفظ آن .
و حرز به حسب اموال ، مختلف است - مثل صندوق ، از براى جامه و پول ؛ و طويله ، [ از ] براى دابّه ؛ و طويلهء گوسفند ، از براى گوسفند - . و واجب نيست حفظ ، اگر بىقبول پيش او بيندازد يا او را اكراه كند بر قبض .
و اگر آن مال ، دابّهاى است بايد آب و علف آن را خود ، يا غلامش ، محافظت كند . و آن را از منزلش بيرون نبرد براى آب ؛ مگر با حاجت به آن ؛ و اگر اهمال كرد در حفظ ، ضامن است ؛ مگر آن كه مالك او را نهى كند از حفظ كردن ؛ كه ضمان زايل مىشود و حرمت اهمال در حفظ ، زايل نمىشود .
و اكتفا مىكند در حفظ ، به آنچه مالك معيّن مىكند ؛ و اگر تخلّف كرد ، ضامن است مگر با خوف ، اگر موافق تعيين مالك كند ؛ يا آن كه با حرز ، از آنجا نقل كرده باشد .
و اگر گفت : « از اين موضع آن را نقل مكن » ، در صورت تلف ، ضامن است ؛ هرچند كه نقل با حرز كرده باشد مگر با خوف از ابقاى در آنجا ، اگرچه بگويد از اين موضع آن را نقل مكن ؛ هرچند كه تلف شود .
و وديعه گيرنده ، امين است ؛ كه ضامن نيست مگر با تفريط . و ضامن نيست اگر