و اگر مكّه دو راه دارد و يك راه [ آن ] مخوف است و ديگرى امن است ، بايد از راه امن حجّ كند ،
] 83 / A [
اگرچه دور باشد ؛ و اگر هر دو راه سالم است ، از هر دو مىتواند حجّ كند . و اگر هر دو راه مخوف است ، حجّ ساقط است .
و اگر كسى بر ذمّهء او حجّ باشد ، بعد از آن كه احرام بست و داخل حرم هم شد و مرد ، كافى است و از ورثه ، ساقط است .
( فائده )
اگر شرايط حجّ در كسى جمع شد ، حج واجب مىشود ؛ و اگر با وجوب حجّ اهمال كرد و [ حجّ ] نكرد ، در ذمّهء او باقى است .
( قاعده )
حجّ بر كافر واجب مىشود ، اگرچه از او صحيح نيست مگر به مسلمان شدن ؛ و اگر در حالت كفر ، محرم شد ، كافى نيست ؛ و اگر بعد از احرام ، اسلام آورد ثانيا ، محرم شود در ميقات ؛ و اگر نتواند در ميقات محرم شود ، در بيرون حرم ، محرم شود ؛ و اگر از آنجا هم نتواند از جاى خود ، محرم شود ؛ و اگر محرم شد و بعد مرتدّ شد ، حجّ باطل نمىشود اگر توبه كند .
( ضابطه )
مخالف - مثل سنّى - ، اگر در ركنى از اركان حجّ اخلال كرد ، بايد حجّ را اعاده كند .
( مسئله )
زن و بنده اگر حجّ بر آنان واجب نباشد و بخواهند كه حجّ استحبابى به جا بياورند ، مشروط است به اذن زوج و مولا ؛ ولى لازم نيست كه زن محرم داشته باشد كه با محرم حجّ كند ( مگر نيازى به محرم باشد ) « 1 » ؛ و اگر بر او حجّ واجب است ، اذن شوهر هم لازم نيست .
هامش
( 1 ) . عبارت درون كروشه ترجمهء بخشى از عبارت علّامه است در متن ارشاد كه فرموده است : « و لا يشترط المحرم إلّا مع الحاجة » .