اعراب
( بَلى قادِرِينَ ) منصوبست بنا بر حاليت و تقديرش چنين است ( بلى نجمعها قادرين ) آرى آن را ما جمع ميكنيم در حالى كه تواناى بر آنيم . پس عامل در حال حذف شده براى دلالت داشتن جمله قبل از آن بر آن چنانچه در قول خداى سبحانست ( فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالًا ) يعنى ( فصلّوا رجالا ) . و مفعول يريد حذف شده و تقديرش بل يريد الانسان الحياة ليفجر امامه بلكه انسانى اراده مىكند زندگانى را تا اينكه گناه كند در آينده . و جمله يسأل در محلّ حال است . و لا وزر خبرش محذوف است ، فرضش اينست ( لا وزر فى الوجود ) پناهگاهى در وجود نيست . بَلِ الْإِنْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ . را چند قول در تفسيرش گفتهاند : 1 - يعنى بلكه انسان بر باطن خودش ديده بينايى دارد . 2 - يعنى دليل روشنى است . 3 - هاء در بصيره مبالغه باشد چنانچه ميگويند رجل علّامه و رجل نسّابه . على بن عيسى گويد : تقديرش اينست بل الانسان على نفسه من نفسه