شاعر گويد :
اذا غاب عنّا غاب عنّا فراتنا « 1 » * و ان شهد احدى فيله و فواضله
اگر مسافرت كند و دور شود از نظرها فرات ما فرو رود و اگر حاضر گردد بچشد فايدهها و نعمتهاى خود را .
ابن عبّاس گويد : ريشه و منبع آبهاى شيرين عالم چهار است ( 1 ) جيحون ( كه در نزديكى سمرقند و بخارا در خاك شوروى است ) و از آنست دجله . ( 2 ) سيحون نهر بلخ ( 3 ) فرات كوفه ( 4 ) نيل مصر
هامش
( 1 ) مترجم گويد : فرات همان نهر معروف كوفه و كربلا است كه در اشعار عربى و فارسى در مدايح و مصائب اهل بيت رسالت بخصوص حضرت سيّد - الشّهداء و اهل بيت عطشانش ياد شده و در اخبار هم مدح آن رسيده كه بعضى از آنها را ياد مينمائيم .
1 - در اصول كافى از ضريس كناسى روايت شده كه گفت به حضرت باقر عليه السّلام عرض كردم مردم ميگويند كه اين نهر فرات ما از بهشت ميآيد پس چگونه است و حال آنكه آن از مغرب ميآيد و چشمهها در آن ميريزد .
فرمود : بدرستى كه براى خدا بهشتى است كه آن را در مغرب آفريده و آب اين نهر فرات شما از آنجا ميآيد و ارواح مؤمنين هم از قبورشان در هر شام و عصرى به آنجا ميرود و از ميوههاى آن مىخورد و متنعّم بنعمتهاى آن مىشود و با يكديگر ملاقات و معارفه ميكنند و وقتى صبح مىشود از آن بهشت بيرون آمده و در هوا پرواز ميكنند وقتى خورشيد سرزد بگورهايشان ميروند و در هوا هم همديگر را ديده و ميشناسند . . .
2 - در سفينة البحار محدّث قمّى است كه در فرات دو ناودان از ناودان بهشتى است و اينكه فرشتهاى است كه در هر شب از آسمان بفرات فرود آيد و با دو سه مثقال مشك بهشت است كه در فرات ميريزد و نيست نهرى در مشرق و مغرب زمين كه بركتش از او بيشتر باشد . و نوزادى كه حنك و حلق او را با آب فرات بردارد دوستدار خاندان رسالت خواهد بود . امير المؤمنين عليه السّلام -